Ο δείκτης ξηρασίας στην Ελλάδα – Σε ποιες περιοχές είναι εντονότερο το φαινόμενο

Τις συνθήκες ξηρασίας που επικρατούν στη χώρα μας, με ημερομηνία αναφοράς τη 10η Αυγούστου 2026, καταγράφει νέα ανάλυση της ομάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ), με βάση τα επίπεδα υγρασίας του εδάφους σε διαφορετικά βάθη. 

Πώς καταγράφεται η ξηρασία στο έδαφος

Η ανάλυση εξετάζει την απόκλιση της υγρασίας των στρωμάτων του υπεδάφους από τα κανονικά επίπεδα για την εποχή, σε δύο διαφορετικά βάθη:

• 7-28 εκατοστά, όπου η υγρασία του εδάφους ανταποκρίνεται πιο άμεσα στις μετεωρολογικές συνθήκες και επηρεάζεται κυρίως από τον καιρό των τελευταίων εβδομάδων.
• 28-100 εκατοστά, όπου οι μεταβολές είναι πιο αργές και η υγρασία αποτυπώνει περισσότερο τις συνθήκες που έχουν επικρατήσει τους τελευταίους μήνες.

Για την εκτίμηση χρησιμοποιούνται δεδομένα υγρασίας εδάφους από την υπηρεσία Copernicus της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με βάση αυτά υπολογίζεται ο κανονικοποιημένος δείκτης υγρασίας εδάφους (SSMI), ο οποίος συγκρίνει τις σημερινές συνθήκες με την περίοδο αναφοράς 1991-2020.

Όταν ο δείκτης είναι σημαντικά αρνητικός, οι συνθήκες κατατάσσονται σε πέντε επίπεδα ξηρασίας, από την ήπια έως την ακραία ξηρασία. Αντίθετα, σημαντικά θετικές τιμές του δείκτη υποδηλώνουν πλεόνασμα υγρασίας στο έδαφος.

Η εικόνα της Ελλάδας στις 10 Αυγούστου

Σύμφωνα με την ανάλυση, οι συνθήκες υγρασίας στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας δεν έχουν μεταβληθεί σημαντικά σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα.

Μεγάλο μέρος της Ελλάδας εξακολουθεί να βρίσκεται είτε σε κανονικές συνθήκες για την εποχή είτε σε συνθήκες αυξημένης υγρασίας, και στα δύο εξεταζόμενα στρώματα του υπεδάφους.

Στο επιφανειακό στρώμα των 7-28 εκατοστών, καταγράφεται από τις 10 Ιουλίου αύξηση της σχετικής υγρασίας σε αρκετές περιοχές. Ήπιες συνθήκες ξηρασίας, κανονικές συνθήκες ή ακόμη και πλεόνασμα υγρασίας παρατηρούνται στις δυτικές ακτές και στα νησιά του Ιονίου, στη Θράκη, στην ανατολική Στερεά Ελλάδα, στη Ρόδο και στην ανατολική Κρήτη. 

Παράλληλα, σε μεγάλο μέρος της Πίνδου η υγρασία του εδάφους μειώθηκε από επίπεδα πλεονάσματος που καταγράφονταν στις 10 Ιουλίου και πλέον κινείται κοντά στα φυσιολογικά για την εποχή επίπεδα.

Διαφορετική είναι η εικόνα στο βαθύτερο στρώμα των 28-100 εκατοστών, όπου παρατηρείται μείωση της υγρασίας σε περιοχές της Ηπείρου. Σε μεγάλο μέρος της περιοχής οι συνθήκες πλέον χαρακτηρίζονται από ήπια έως έντονη ξηρασία.

Τι σημαίνει η μειωμένη υγρασία για τις καλλιέργειες

Η ποσότητα νερού που βρίσκεται στα συγκεκριμένα στρώματα του υπεδάφους έχει ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη και την απόδοση πολλών γεωργικών καλλιεργειών.

Η εδαφική υγρασία αποτυπώνει την επίδραση που έχουν ο υετός, η εξατμισοδιαπνοή, αλλά και η απορροή και η διήθηση του νερού στο έδαφος σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Όταν η υγρασία βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα από τα φυσιολογικά επίπεδα για μια συγκεκριμένη περιοχή και εποχή, δημιουργούνται συνθήκες σχετικής ξηρασίας και, κατά συνέπεια, παρατεταμένο υδατικό στρες για τις καλλιέργειες.

Η ξηρασία είναι σχετική και όχι απόλυτη

Το ΜΕΤΕΟ επισημαίνει ότι τα επίπεδα ξηρασίας που αποτυπώνονται στον δείκτη έχουν σχετική και όχι απόλυτη σημασία. Δηλαδή, συγκρίνουν την κατάσταση του εδάφους με τις μέσες συνθήκες που επικρατούσαν κατά την περίοδο 1991-2020.

Έτσι, μια περιοχή μπορεί να εμφανίζει ακόμη και επίπεδο 5, δηλαδή ακραία ξηρασία, επειδή η υγρασία του εδάφους είναι εξαιρετικά χαμηλή σε σχέση με τα συνηθισμένα για την εποχή επίπεδα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι το έδαφος έχει στεγνώσει εντελώς.

Αντίστοιχα, ένα έδαφος μπορεί να έχει πολύ χαμηλή υγρασία σε απόλυτους όρους, αλλά εφόσον αυτή βρίσκεται κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα για την εποχή και την περιοχή, να χαρακτηρίζεται ως κανονική κατάσταση.

Τέλος, το ΜΕΤΕΟ διευκρινίζει ότι, καθώς δεν υπάρχουν σε όλες τις περιοχές επιτόπιες μετρήσεις, οι τιμές εδαφικής υγρασίας αποτελούν εκτιμήσεις εξειδικευμένου μοντέλου για την επιφάνεια της Γης (ERA5-Land). Ως εκ τούτου, σε ορισμένες περιοχές ενδέχεται να υπάρχουν αποκλίσεις από τις πραγματικές συνθήκες που επικρατούν στο έδαφος.

kosmoslarissa.gr

Το άρθρο Ο δείκτης ξηρασίας στην Ελλάδα – Σε ποιες περιοχές είναι εντονότερο το φαινόμενο εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.