Πέθανε ο Γιούργκεν Χάμπερμας, ένας από τους σημαντικότερους Γερμανούς φιλοσόφους

Ο Γιούργκεν Χάμπερμας, του οποίου το έργο στην επικοινωνία, τη λογική και την κοινωνιολογία τον κατέστησε έναν από τους πιο επιδραστικούς φιλοσόφους στον κόσμο και μια βασική πνευματική φυσιογνωμία στην πατρίδα του, τη Γερμανία, πέθανε σε ηλικία 96 ετών, στο Στάνμπεργκ, κοντά στο Μόναχο, όπως ανακοίνωσε ο εκδότης του.

Γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1929 στο Ντίσελντορφ και μεγάλωσε στο κοντινό Γκούμερσμπαχ, όπου ο πατέρας του ήταν επικεφαλής του τοπικού εμπορικού επιμελητηρίου. Σε ηλικία 10 ετών εντάχθηκε στο Deutsches Jungvolk, τμήμα της Χιτλερικής Νεολαίας για μικρότερα αγόρια.

Ο Χάμπερμας, που ήταν 15 ετών όταν η ναζιστική Γερμανία ηττήθηκε στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θυμόταν αργότερα την αυγή μιας νέας εποχής το 1945 και την αντιμετώπιση της πραγματικότητας των ναζιστικών εγκλημάτων ως καθοριστική εμπειρία για την πορεία του στη φιλοσοφία και την κοινωνική θεωρία. Όπως έλεγε, «ξαφνικά συνειδητοποιούσες ότι είχες ζήσει σε ένα πολιτικά εγκληματικό σύστημα».

Γεννήθηκε με λυκόστομα, γεγονός που τον υποχρέωσε να υποβληθεί σε επανειλημμένες επεμβάσεις ως παιδί — εμπειρία που επηρέασε αργότερα τη σκέψη του γύρω από τη γλώσσα. Ο ίδιος έλεγε ότι η προφορική γλώσσα αποτελεί «ένα επίπεδο κοινότητας χωρίς το οποίο δεν μπορούμε να υπάρξουμε ως άτομα», θυμούμενος τις δυσκολίες που είχε να γίνει κατανοητός. Παράλληλα μιλούσε για την «υπεροχή του γραπτού λόγου», καθώς «η γραπτή μορφή κρύβει τις ατέλειες της προφορικής».

Για δεκαετίες παρενέβαινε συχνά στον δημόσιο διάλογο για πολιτικά ζητήματα. Το εκτενές συγγραφικό του έργο ξεπερνούσε τα όρια των ακαδημαϊκών και φιλοσοφικών κλάδων, προσφέροντας ένα ευρύτερο όραμα για τη σύγχρονη κοινωνία και τις κοινωνικές σχέσεις. Ανάμεσα στα πιο γνωστά έργα του είναι το δίτομο «Η θεωρία της επικοινωνιακής δράσης».

Είχε μια αμφίσημη σχέση με το αριστερό φοιτητικό κίνημα της δεκαετίας του 1960 στη Γερμανία και αλλού: Συμμετείχε στον διάλογο, αλλά προειδοποιούσε για τον κίνδυνο αυτού που αποκάλεσε «αριστερό φασισμό». Αργότερα πάντως αναγνώρισε ότι το κίνημα συνέβαλε σε μια «θεμελιώδη φιλελευθεροποίηση» της γερμανικής κοινωνίας.

Στη δεκαετία του 1980 πρωταγωνίστησε στην λεγόμενη «διαμάχη των ιστορικών», αντιτιθέμενος σε απόψεις που επιχειρούσαν να συγκρίνουν τα εγκλήματα του ναζισμού με άλλα ιστορικά εγκλήματα, θεωρώντας ότι έτσι υποβαθμιζόταν η βαρύτητά τους.

Στη Γερμανία επηρέασε βαθιά τον δημόσιο διάλογο. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι «η Γερμανία και η Ευρώπη έχασαν έναν από τους σημαντικότερους στοχαστές της εποχής μας», υπογραμμίζοντας ότι το έργο του επηρέασε γενιές ερευνητών και διανοουμένων.