Τέσσερις υποψήφιοι για τη διαδοχή Γκουτέρες στον ΟΗΕ-Ακροάσεις, εν μέσω γεωπολιτικών εντάσεων

Τέσσερις υποψήφιοι για τη θέση του επόμενου γενικού γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών θα παρουσιαστούν αυτή την εβδομάδα σε μια διαδικασία ακρόασης στην έδρα του Οργανισμού, αριθμός αισθητά μικρότερος σε σχέση με πριν από δέκα χρόνια, όταν επιλέχθηκε ο Αντόνιο Γκουτέρες.

Η πρώην πρόεδρος της Χιλής, Μισέλ Μπατσελέτ -μία από τις δύο γυναίκες και μία από τις τρεις υποψηφιότητες από τη Λατινική Αμερική- θα είναι η πρώτη που θα απαντήσει σε ερωτήσεις πρεσβευτών από τα 193 κράτη-μέλη, σε τρίωρη συνεδρία αύριο Τρίτη. Θα ακολουθήσει ο επικεφαλής του πυρηνικού οργανισμού του ΟΗΕ, Ραφαέλ Μαριάνο Γκρόσι από την Αργεντινή.

Την Τετάρτη, στο επίκεντρο θα βρεθεί η επικεφαλής του τομέα εμπορίου του ΟΗΕ, Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, ενώ τη διαδικασία θα ολοκληρώσει ο πρώην πρόεδρος της Σενεγάλης, Μακί Σαλ.

Σε αντίθεση με το 2016, όταν η κούρσα είχε προσελκύσει 13 υποψηφίους, το σημερινό διεθνές περιβάλλον είναι πολύ πιο πολωμένο και γεμάτο συγκρούσεις σε σχέση με το σχετικά πιο ήρεμο κλίμα εκείνης της περιόδου, όταν εξελέγη για πρώτη φορά πρόεδρος των ΗΠΑ ο Ντόναλντ Τραμπ.

Παράλληλα, το κύρος του ΟΗΕ έχει μειωθεί. Πριν από μια δεκαετία, ο οργανισμός είχε ενισχυθεί από την επιτυχία της Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα και τη συμφωνία για 17 παγκόσμιους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης. Σήμερα, οι βαθιές διαφωνίες μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων έχουν περιορίσει τη δυνατότητά του να διασφαλίσει την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια, με το Συμβούλιο Ασφαλείας να αδυνατεί να δράσει σε συγκρούσεις όπως στην Ουκρανία, τη Γάζα και το Ιράν.

Σύμφωνα με τον αναλυτή του International Crisis Group, Ρίτσαρντ Γκόουαν, το σημερινό γεωπολιτικό σκηνικό έχει επηρεάσει έντονα την κούρσα διαδοχής του Γκουτέρες, του οποίου η δεύτερη θητεία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου. Όπως σημειώνει, πριν από δέκα χρόνια πολλοί υποψήφιοι συμμετείχαν κυρίως για λόγους προβολής, χωρίς ιδιαίτερο κόστος σε περίπτωση ήττας. «Σήμερα, όμως, οι υποψήφιοι και οι κυβερνήσεις που τους στηρίζουν είναι πολύ πιο προσεκτικοί, καθώς ένα λάθος που θα δυσαρεστήσει την Ουάσιγκτον ή το Πεκίνο μπορεί να έχει σοβαρές διπλωματικές συνέπειες», επισημαίνει.

Secretary of State Marco Rubio is facing pressure from Republican lawmakers to block a controversial nominee for a top job at the United Nations.

A group of lawmakers, led by Rep. Chris Smith, R-New Jersey, sent a letter urging Rubio to take action if the United Nations… pic.twitter.com/RWTzzBv2j0

— The Lion (@ReadTheLion) April 1, 2026

Η διαδικασία επιλογής παραμένει σε μεγάλο βαθμό άτυπη. Παραδοσιακά, η θέση εναλλάσσεται γεωγραφικά: ο Γκουτέρες από την Ευρώπη διαδέχθηκε τον Νοτιοκορεάτη Μπαν Κι-μουν, ο οποίος είχε διαδεχθεί τον Γκανέζο Κόφι Ανάν. Θεωρητικά, τώρα θα ήταν η σειρά της Λατινικής Αμερικής, αν και η Ανατολική Ευρώπη δεν έχει εκπροσωπηθεί ποτέ.

Η υποψηφιότητα της Μπατσελέτ, ωστόσο, αντιμετωπίζει ήδη αντιδράσεις από τις ΗΠΑ. Σε επιστολή προς τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές και γερουσιαστές ζήτησαν να ασκηθεί βέτο, χαρακτηρίζοντάς την ιδιαίτερα επικριτικά. Ο Αμερικανός πρέσβης στον ΟΗΕ, Μάικ Γουόλτς, δήλωσε ότι συμμερίζεται τις ανησυχίες, χωρίς να ξεκαθαρίσει τη στάση της Ουάσιγκτον.