Χωρίς ΑΤΜ τα χωριά; Η «λύση» με αναλήψεις από καταστήματα

Η πρόσβαση στα μετρητά γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη για κατοίκους μικρών και απομακρυσμένων περιοχών, την ώρα που οι τράπεζες περιορίζουν καταστήματα και ΑΤΜ με βάση τον δικό τους επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Αυτό προκύπτει καθαρά από επίσημη απάντηση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών σε κοινοβουλευτική ερώτηση, όπου αναφέρεται ότι η εγκατάσταση και λειτουργία τραπεζικών καταστημάτων και ΑΤΜ αποτελεί κατά κύριο λόγο εμπορική και επιχειρηματική απόφαση των ίδιων των τραπεζών.

Με απλά λόγια, το κράτος δεν εμφανίζεται να επιβάλλει στις τράπεζες την παρουσία ΑΤΜ σε κάθε περιοχή, ακόμη κι όταν πρόκειται για χωριά όπου η πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες είναι ήδη περιορισμένη.

Η εναλλακτική που εξετάζεται

Το υπουργείο παραπέμπει παράλληλα στην ενίσχυση των ψηφιακών και τηλεφωνικών τραπεζικών υπηρεσιών, όμως αυτό δεν λύνει το πρακτικό πρόβλημα για πολίτες που χρειάζονται μετρητά και δεν έχουν κοντά τους ΑΤΜ.

Στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο που βρίσκεται υπό διαμόρφωση προβλέπεται η δυνατότητα οι πολίτες να κάνουν ανάληψη μετρητών από καταστήματα λιανικής, ακόμη και χωρίς να αγοράσουν κάποιο προϊόν ή υπηρεσία.

Η δυνατότητα αυτή θα παρέχεται σε προαιρετική βάση από τους εμπόρους και στοχεύει κυρίως σε περιοχές όπου η πρόσβαση σε ΑΤΜ και τραπεζικά καταστήματα είναι περιορισμένη.

Από την τράπεζα στο… κατάστημα της γειτονιάς

Αυτό είναι και το σημείο που προκαλεί το μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

Αντί να υπάρχει σαφής υποχρέωση διατήρησης τραπεζικών υποδομών σε απομακρυσμένες περιοχές, η λύση που προωθείται είναι να μπορεί ο πολίτης να απευθύνεται σε ένα κατάστημα λιανικής για να πάρει μετρητά.

Δεν σημαίνει ότι «καταργούνται όλα τα ΑΤΜ» ούτε ότι κάθε καφενείο ή μπακάλικο θα μετατραπεί υποχρεωτικά σε τραπεζικό γκισέ. Αυτό δεν αναφέρεται στο έγγραφο.

Σημαίνει όμως κάτι πολύ συγκεκριμένο: εκεί όπου η τράπεζα δεν θεωρεί συμφέρουσα τη διατήρηση ΑΤΜ, η εξυπηρέτηση μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά σε άλλους ιδιώτες της τοπικής αγοράς.

Και αυτό για τα μικρά χωριά δεν είναι αμελητέα λεπτομέρεια.

Για ηλικιωμένους, κατοίκους ορεινών περιοχών και ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούν εύκολα ηλεκτρονική τραπεζική, η φυσική πρόσβαση σε μετρητά παραμένει βασική ανάγκη.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί

Παράλληλα βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση ευρωπαϊκός κανονισμός που προβλέπει τη δημιουργία κοινών δεικτών για να καταγράφεται αν οι πολίτες έχουν επαρκή πρόσβαση σε μετρητά και, όπου υπάρχουν ελλείψεις, να μπορούν να καθορίζονται κατώτατα όρια κάλυψης.

Άρα το νέο σύστημα δεν αποτελεί ακόμη γενικευμένη καθημερινή πραγματικότητα.

Το μήνυμα όμως είναι ήδη σαφές: οι τράπεζες κρατούν τον πρώτο λόγο για το δίκτυο των ΑΤΜ και το κράτος αναζητά εναλλακτικούς τρόπους ώστε οι πολίτες να συνεχίσουν να έχουν πρόσβαση σε μετρητά.

Το ερώτημα που μένει είναι απλό: όταν ένα χωριό χάνει το μοναδικό του ΑΤΜ, ποιος έχει τελικά την ευθύνη να εξασφαλίσει ότι οι κάτοικοί του δεν θα χρειάζεται να διανύουν δεκάδες χιλιόμετρα για λίγα μετρητά;