Φυσικές καταστροφές: Ευρωπαϊκή «ομπρέλα» ασφάλισης – Τεστ για την ασφαλιστική κάλυψη στην Ελλάδα

Νέα ευρωπαϊκή «ομπρέλα» ασφάλισης απέναντι στις φυσικές καταστροφές οι οποίες πολλαπλασιάζονται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής προανήγγειλε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ετήσια ομιλία της για την κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), την ώρα που η Ελλάδα αλλάζει τους κανόνες για την ασφαλιστική κάλυψη επιχειρήσεων και την κρατική αρωγή.

Η ασφάλιση έναντι φυσικών καταστροφών μπαίνει ψηλότερα στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς οι πλημμύρες, οι πυρκαγιές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν ολοένα μεγαλύτερες ζημιές, χωρίς να αυξάνεται με τον ίδιο ρυθμό η ιδιωτική κάλυψη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η πρόεδρος της Κομισιόν, μόλις περίπου το 25% των οικονομικών απωλειών από καταστροφές στην Ευρώπη καλύπτεται σήμερα από ιδιωτική ασφάλιση. Το υπόλοιπο κόστος μεταφέρεται σε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και, τελικά, στους κρατικούς προϋπολογισμούς, οι οποίοι λειτουργούν ως ασφαλιστής τελευταίας καταφυγής.

Η Επιτροπή σχεδιάζει τη δημιουργία μιας Climate Insurance Alliance, χωρίς να έχουν ακόμη παρουσιαστεί το μοντέλο λειτουργίας, οι πηγές χρηματοδότησης ή η σχέση της με τις ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες και τους εθνικούς μηχανισμούς αποζημιώσεων.

Παράλληλα, τον επόμενο μήνα αναμένεται ευρωπαϊκό πλαίσιο κλιματικής ανθεκτικότητας, στο οποίο θα προσδιοριστούν οι 100 περισσότερο ευάλωτες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πόσο ασφαλισμένη είναι η Ελλάδα

Στην Ελλάδα, τα ασφαλιστήρια κατοικίας που περιλάμβαναν κάλυψη κτιρίου έφθασαν στις 1.202.245 στο τέλος Μαρτίου 2026, αυξημένα κατά 1,5% σε σύγκριση με το τέλος του 2025.

Η ασφαλιστική κάλυψη των κατοικιών εκτιμάται περίπου στο 20,8% του συνόλου. Πρόκειται, πάντως, για διαφορετικό δείκτη από το ευρωπαϊκό 25%: το ελληνικό ποσοστό αφορά το μερίδιο των κατοικιών που είναι ασφαλισμένες, ενώ το ποσοστό της Κομισιόν αφορά το τμήμα των συνολικών οικονομικών ζημιών από καταστροφές που καλύπτεται ασφαλιστικά.

Κοινός παρονομαστής είναι ότι ένα μεγάλο μέρος της περιουσίας παραμένει εκτεθειμένο. Αυτό σημαίνει ότι, έπειτα από μία μεγάλη πυρκαγιά ή πλημμύρα, το κόστος συνεχίζει να επιστρέφει στον κρατικό προϋπολογισμό μέσω αποζημιώσεων, στεγαστικής συνδρομής, επιχορηγήσεων και φορολογικών ελαφρύνσεων.

Ενδεικτικό του μεγέθους των ζημιών είναι ότι οι αποζημιώσεις που εκτιμήθηκαν από τις ασφαλιστικές εταιρείες μόνο για τα ακραία καιρικά φαινόμενα του Ιανουαρίου 2026 ανήλθαν περίπου σε 20,1 εκατ. ευρώ.

Τι προβλέπει ο νέος ελληνικός νόμος

Ο νόμος 5329/2026 διατηρεί και εξειδικεύει την υποχρεωτική ασφάλιση επιχειρήσεων με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ έναντι δασικής πυρκαγιάς, πλημμύρας και σεισμού.

Η ασφαλιστική κάλυψη πρέπει να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 70% της αξίας των περιουσιακών στοιχείων που υπάγονται στην υποχρέωση. Σε αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα ιδιόκτητα κτίρια, ο μηχανολογικός εξοπλισμός, τα μέσα παραγωγής, οι πρώτες ύλες, τα εμπορεύματα, τα αποθηκευμένα προϊόντα και τα επαγγελματικά οχήματα.

Για τις επιχειρήσεις που δεν συμμορφώνονται προβλέπεται πρόστιμο 10.000 ευρώ. Εάν η υποχρέωση δεν εκπληρωθεί μέσα στην προβλεπόμενη προθεσμία μετά τη διαπίστωση της παράβασης, το πρόστιμο διπλασιάζεται.

Η σημαντικότερη συνέπεια, ωστόσο, είναι ότι μία επιχείρηση που όφειλε να είναι ασφαλισμένη αλλά δεν ήταν μπορεί να αποκλειστεί από την κρατική αρωγή για τις υλικές ζημιές που υπέστη.

Ο νόμος διευκρινίζει επίσης ποια φορολογική χρήση λαμβάνεται υπόψη για το όριο των 500.000 ευρώ, ανάλογα με το εάν κατά την ημερομηνία της καταστροφής έχει λήξει η προθεσμία υποβολής της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος.

Στις κατοικίες, το σύστημα κρατικής αρωγής παραμένει διαφορετικό από την υποχρεωτική επιχειρηματική ασφάλιση. Σύμφωνα με την ανάλυση της ΠΟΜΙΔΑ, κατοικίες με φορολογητέα αξία άνω των 500.000 ευρώ εξαιρούνται από τη στεγαστική συνδρομή, ανεξάρτητα από το εάν είναι ασφαλισμένες.

Τι μπορεί να φέρει η ευρωπαϊκή συμμαχία

Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η Climate Insurance Alliance θα λειτουργήσει ως μηχανισμός αντασφάλισης, ως ευρωπαϊκή εγγύηση για καταστροφικούς κινδύνους ή ως πλατφόρμα συντονισμού μεταξύ κρατών και ασφαλιστικών εταιρειών.

Ένα ευρωπαϊκό σχήμα επιμερισμού του κινδύνου θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος κάλυψης σε περιοχές με υψηλή έκθεση. Δεν σημαίνει, όμως, αυτομάτως φθηνότερα ασφάλιστρα, ούτε έχει ανακοινωθεί κάποια πανευρωπαϊκή υποχρέωση ασφάλισης.

Για την Ελλάδα, τα πρώτα σημεία ενδιαφέροντος είναι ποιες περιοχές θα ενταχθούν στις 100 πλέον ευάλωτες, εάν θα προβλέπονται ευρωπαϊκές εγγυήσεις και πώς θα συνδεθεί το νέο σύστημα με τον νόμο 5329/2026 και τον υφιστάμενο μηχανισμό κρατικής αρωγής.

To άρθρο Φυσικές καταστροφές: Ευρωπαϊκή «ομπρέλα» ασφάλισης – Τεστ για την ασφαλιστική κάλυψη στην Ελλάδα δημοσιεύτηκε στο NewsIT .