Human Rights Watch: Καταγγελίες για λογοκρισία μετά το μπλοκάρισμα έκθεσης για την Παλαιστίνη
Ένας ανώτερος αξιωματούχος του Human Rights Watch (HRW) παραιτήθηκε, δηλώνοντας ότι η απόφαση του οργανισμού να μπλοκάρει τη δημοσίευση μιας έκθεσης για το δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστίνιων προσφύγων δημιουργεί «πολύ ανησυχητικό προηγούμενο» και εγείρει ανησυχίες για τη δέσμευση του οργανισμού στις θεμελιώδεις αρχές του.
Ο Ομάρ Σακίρ, ο οποίος υπηρέτησε ως διευθυντής του HRW για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, ανέφερε ότι παραιτήθηκε μετά την απόφαση της ηγεσίας του Οργανισμού να μπλοκάρει την πλήρως ελεγμένη έκθεση, η οποία εκτιμά πως η άρνηση του Ισραήλ να επιτρέψει την επιστροφή των Παλαιστίνιων προσφύγων στη γη τους συνιστά «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».
Σε συνέντευξή του στο τουρκικό πρακτορείο Anadolu, ο Σακίρ, που εργαζόταν στο HRW τα τελευταία 10 χρόνια, τόνισε ότι η απόφαση -την παραμονή της δημοσίευσής της- ελήφθη χωρίς καμία βάση στα γεγονότα ή στο δίκαιο και χωρίς καμία αιτιολόγηση.
Οι παραιτήσεις έρχονται την ώρα που ο νέος γενικός διευθυντής του HRW, Φιλίπ Μπολοπιόν, ο οποίος σύμφωνα με τον Σακίρ είναι υπεύθυνος για το μπλοκάρισμα της έκθεσης, αναλαμβάνει καθήκοντα. «Είναι μια απόφαση της νέας ηγεσίας που, κατά τη γνώμη μου, δημιουργεί ένα πολύ ανησυχητικό προηγούμενο και εγείρει σοβαρά ερωτήματα», δήλωσε ο Σακίρ.
Η έκθεση χαρακτηρίζει την σταθερή άρνηση του Ισραήλ να επιτρέψει στους Παλαιστίνιους πρόσφυγες να επιστρέψουν στα σπίτια τους ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Περισσότεροι από 700.000 Παλαιστίνιοι εκδιώχθηκαν ή αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους κατά τον πόλεμο του 1948, τα γεγονότα που αναφέρονται ως Νάκμπα (Καταστροφή) στα αραβικά.
Ο Σακίρ, απόφοιτος του Στάνφορντ, χαρακτήρισε το δικαίωμα επιστροφής «βασική αρχή του διεθνούς δικαίου, κατοχυρωμένη σε θεμελιώδη κείμενα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιβεβαιωμένη από το Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης, που έχει τεκμηριωθεί από το HRW και πολλές δημοσιεύσεις».
Αντιρρήσεις από το Ισραήλ
Οι ισραηλινές αρχές έχουν εδώ και καιρό απορρίψει το δικαίωμα επιστροφής των Παλαιστίνιων, υποστηρίζοντας ότι αν γυρίσουν τα εκατομμύρια των προσφύγων θα αλλοιωθεί η δημογραφική ισορροπία του Ισραήλ και θα απειληθεί η ταυτότητά της ως κράτος με πλειοψηφία Εβραίων.
Ο Σακίρ ανέφερε ότι αυτές οι ανησυχίες επηρέασαν τις εσωτερικές συζητήσεις του HRW. «Τελικά, η πολύμηνη εμπλοκή μου με τον Οργανισμό έκανε σαφές ότι είναι απρόθυμος να ασχοληθεί με την ουσία για του δικαιώματος στην επιστροφή, λόγω ανησυχιών ότι θα θεωρούνταν πως αμφισβητείται η εβραϊκότητα του ισραηλινού κράτους», δήλωσε.
Άλλες ανησυχίες αφορούσαν το να επικεντρωθεί η έκθεση στις εκτοπίσεις μετά τον Οκτώβριο του 2023, όταν το Ισραήλ ξεκίνησε την επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας, αντί για την εκδίωξη των Παλαιστίνιων κατά τη Νάκμπα. Το HRW είχε επιβεβαιώσει τον Δεκέμβριο του 2024 ότι το Ισραήλ, στερώντας επαρκή πρόσβαση στο νερό, διαπράττει γενοκτονία στα παλαιστινιακά εδάφη.
«Κάποιοι επίσης ανησυχούσαν για την εστίαση στους πρόσφυγες ενόψει της γενοκτονίας και των φρικαλεοτήτων που συμβαίνουν στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη και δεν κατάλαβαν την ολιστική φύση της επίθεσης στο καθεστώς των προσφύγων, από την εκκένωση καταυλισμών στη Δυτική Όχθη μέχρι τη διαγραφή καταυλισμών στη Γάζα και τις επιθέσεις στο UNRWA», πρόσθεσε.
«Η έκθεση αυτή προσέφερε μια ευκαιρία να ανοίξει ένας δρόμος προς τη δικαιοσύνη για τους πρόσφυγες μέσω του προσδιορισμού εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, δεδομένων των δυσκολιών στην απόδοση δικαιοσύνης για όσα συνέβησαν το 1948 και της έλλειψης νομικού προηγουμένου», είπε. Τελικά, πιστεύει ότι η HRW θεώρησε πως η έκθεση «ενδεχομένως θα δημιουργούσε κίνδυνο για την οργάνωση» και «αποφάσισε να μην τη δημοσιεύσει».
Η εσωτερική διαμάχη στην HRW αναδεικνύει τις αυξανόμενες εντάσεις μέσα σε μεγάλες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς δέχονται πολιτικές πιέσεις και εντονότερο έλεγχο για τις αναφορές τους σχετικά με την Παλαιστίνη κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης στη Γάζα, η οποία στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από 71.000 Παλαιστίνιους και μετέτρεψε τον θύλακα σε ερείπια.
Ο Σακίρ, Αμερικανός πολίτης, δήλωσε ότι υπήρξαν δύσκολες στιγμές γι’ αυτόν ενώ εργαζόταν στο πρόγραμμα και πριν την απέλασή του από το Ισραήλ, το 2019, και μετά. «Όταν είσαι διευθυντής του προγράμματος Ισραήλ-Παλαιστίνη σε μία από τις πιο γνωστές οργανώσεις στον κόσμο, υπάρχει συνεχής έλεγχος και πίεση», είπε. «Υπάρχουν απόπειρες από διάφορα άτομα μέσα στην οργάνωση, λόγω προκατάληψης, δειλίας ή άλλων λόγων, να χειραγωγήσουν τα ευρήματα της έρευνας».
Σε δήλωσή της προς το Anadolu, η HRW ανέφερε ότι η συγκεκριμένη έκθεση «έθετε σύνθετα και σημαντικά ζητήματα». «Κατά τη διαδικασία ελέγχου μας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ορισμένες πτυχές της έρευνας και η πραγματική βάση των νομικών μας συμπερασμάτων χρειάζονταν ενίσχυση για να ανταποκριθούν στα υψηλά πρότυπα της Human Rights Watch», υποστηρίζει ο Οργανισμός υποστηρίζοντας ότι η δημοσίευση της έκθεσης ανεστάλη εν αναμονή περαιτέρω ανάλυσης και έρευνας, και ότι η διαδικασία συνεχίζεται.
