Γρίπη: Τα στελέχη του ιού που αναμένεται να επικρατήσουν μέχρι το 2027 – Οι συστάσεις του ΠΟΥ για τα εμβόλια

Κάθε χρόνο η διεθνής επιστημονική κοινότητα καλείται να προβλέψει ποια στελέχη του ιού που προκαλει τη γρίπη, είναι πιθανότερο να επικρατήσουν την επόμενη εποχική περίοδο, ώστε να προσαρμόζονται κατάλληλα και τα αντιγριπικά εμβόλια. Ο ιός της γρίπης μεταλλάσσεται συνεχώς μέσω μικρών γενετικών αλλαγών, γεγονός που του επιτρέπει να διαφεύγει εν μέρει της υπάρχουσας ανοσίας και να προκαλεί νέες εξάρσεις.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η σύνθεση του αντιγριπικού εμβολίου δεν παραμένει σταθερή. Επικαιροποιείται κάθε χρόνο, ώστε να ανταποκρίνεται όσο το δυνατόν καλύτερα στους ιούς της γρίπης που αναμένεται να κυκλοφορήσουν.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2026, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε τις επίσημες συστάσεις για τη σύνθεση των εμβολίων κατά της γρίπης για την περίοδο 2026 – 2027 στο βόρειο ημισφαίριο. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από τετραήμερη διεθνή διαβούλευση ειδικών, οι οποίοι ανέλυσαν δεδομένα επιτήρησης από ολόκληρο τον κόσμο.

Οι συναντήσεις αυτές πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο, μία για κάθε ημισφαίριο. Σε αυτές συμμετέχουν επιστήμονες από τα Συνεργαζόμενα Κέντρα του ΠΟΥ και τα βασικά ρυθμιστικά εργαστήρια του Παγκόσμιου Συστήματος Επιτήρησης και Αντιμετώπισης της Γρίπης (GISRS).

Το GISRS λειτουργεί από το 1952 και αποτελεί τον παλαιότερο παγκόσμιο μηχανισμό συστηματικής επιτήρησης λοιμωδών νοσημάτων.

Οι συστάσεις του ΠΟΥ στη συνέχεια, χρησιμοποιούνται από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και τις φαρμακευτικές εταιρείες σε όλο τον κόσμο, για την ανάπτυξη και παραγωγή των εμβολίων της επόμενης περιόδου. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η μέγιστη δυνατή προστασία του πληθυσμού από σοβαρή νόσηση και θάνατο.

Τα στελέχη της γρίπης που θα περιλαμβάνονται στα εμβόλια 2026 – 2027

Για τα εμβόλια που παράγονται με την παραδοσιακή μέθοδο καλλιέργειας του ιού σε γονιμοποιημένα αυγά, ο ΠΟΥ, με βάση τα παγκόσμια δεδομένα επιτήρησης, προτείνει να περιλαμβάνονται τα εξής στελέχη:

A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09

A/Darwin/1454/2025 (H3N2)

B/Tokyo/EIS13-175/2025 (γενεαλογία B/Victoria)

Για τα εμβόλια που παράγονται με νεότερες τεχνολογίες, όπως η κυτταροκαλλιέργεια, η ανασυνδυασμένη πρωτεΐνη ή οι τεχνολογίες νουκλεϊκού οξέος (π.χ. mRNA), η σύσταση περιλαμβάνει:

A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09

A/Darwin/1415/2025 (H3N2)

B/Pennsylvania/14/2025 (γενεαλογία B/Victoria)

Η εικόνα της εποχικής γρίπης το 2025

Ο ιοί γρίπης τύπου Α και ιδιαίτερα ορισμένοι υποτύποι τους κυριάρχησαν παγκοσμίως. Τον Αύγουστο του 2025 ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά από τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), μια διαφοροποιημένη παραλλαγή του ιού A(H3N2), γνωστή ως «υποτύπος Κ».

Η παραλλαγή αυτή αποδείχτηκε ιδιαίτερα μεταδοτική.  Εξαπλώθηκε γρήγορα σε πολλές χώρες, προκαλώντας  μεγάλο επιδημικό κύμα και συμβάλλοντας  στο να ξεκινήσει  η εποχική γρίπη νωρίτερα. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, το υποστέλεχος Κ αντιστοιχούσε περίπου στο 90% των κρουσμάτων γρίπης τύπου Α σε πολλές περιοχές του κόσμου. Εν τέλει η σεζόν γρίπης 2025-2026 χαρακτηρίζεται ως μία από τις χειρότερες των τελευταίων δεκαετιών.

Στον αντίποδα, οι ιοί γρίπης τύπου Β κυκλοφόρησαν σε περιορισμένο βαθμό. Καταγράφηκαν αποκλειστικά στελέχη της γενετικής γραμμής B/Victoria, ενώ η γραμμή B/Yamagata δεν έχει ανιχνευθεί από τον Μάρτιο του 2020.

Η παγκόσμια προετοιμασία για μια πιθανή νέα πανδημία

Στην ίδια τετραήμερη διεθνή διαβούλευση του ΠΟΥ,  οι ειδικοί εξέτασαν και ιούς γρίπης που κυκλοφορούν σε ζώα, κυρίως σε πτηνά και χοίρους, και έχουν προκαλέσει ανθρώπινες λοιμώξεις. Οι λεγόμενοι ζωονοτικοί ιοί παρακολουθούνται στενά, καθώς άν αρχίσουν να μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε πανδημική απειλή.

Από τις 23 Σεπτεμβρίου 2025 έχουν αναφερθεί στον ΠΟΥ 25 περιπτώσεις ανθρώπινων λοιμώξεων από ζωονοτικούς ιούς γρίπης σε έξι χώρες. Στην πλειονότητά τους τα περιστατικά συνδέονταν με επαφή με μολυσμένα ζώα ή με περιβάλλοντα επιμολυσμένα από τον ιό, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει καταγραφεί μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Η παρακολούθηση αυτών των ιών αποτελεί βασικό μέρος της διεθνούς αξιολόγησης για τη γρίπη. Στο πλαίσιο αυτό, οι επιστήμονες  επιλέγουν και τους λεγόμενους «υποψήφιους ιούς εμβολίου» (Candidate Vaccine Viruses – CVVs).

Πρόκειται για στελέχη που διατηρούνται διαθέσιμα ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα ως βάση για την παραγωγή εμβολίου, εάν εμφανιστεί ένας νέος ιός με πανδημική δυναμική. Στη φετινή συνάντηση προτάθηκε η ανάπτυξη ενός νέου υποψήφιου ιού εμβολίου για το στέλεχος A(H9N2). Έναν υπότυπο του ιού της γρίπης των πτηνών που κυκλοφορεί κυρίως στα πουλερικά, αλλά έχει καταγραφεί ότι μπορεί να μολύνει και ανθρώπους.

Ένας ιός που θυμίζει πόσο συνδεδεμένος είναι ο κόσμος

Όπως σημειώνει ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, η συνεχής εξέλιξη των ιών της γρίπης αποδεικνύει πόσο αλληλένδετος είναι ο σύγχρονος κόσμος.

«Εποχή με εποχή, οι συνεχώς εξελισσόμενοι ιοί της γρίπης κυκλοφορούν παγκοσμίως και μας δείχνουν πόσο συνδεδεμένος είναι ο πλανήτης μας», δήλωσε.

Οι κοινές απειλές απαιτούν και κοινή δράση. Χάρη στο παγκόσμιο σύστημα επιτήρησης για τη γρίπη και στη συνεργασία επιστημόνων από δεκάδες χώρες, τα εμβόλια μπορούν να προσαρμόζονται εγκαίρως στα νεότερα στελέχη του ιού, ενισχύοντας την άμυνα της δημόσιας υγείας.

Πηγή: iatropedia.gr