Από το πρώτο ψυγείο στην ανακύκλωση: μια ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας
Ένα ιστορικό λεύκωμα και ένα ντοκιμαντέρ φωτίζουν τη διαδρομή της Ελλάδας από τον εξηλεκτρισμό έως τη σύγχρονη εποχή της ανακύκλωσης και της βιωσιμότητας.
Υπάρχουν αντικείμενα που δεν είναι απλώς συσκευές. Είναι μνήμες. Η πρώτη ηλεκτρική κουζίνα σε ένα αστικό διαμέρισμα της δεκαετίας του ’60, το ψυγείο που συμβόλιζε την πρόοδο μιας ολόκληρης οικογένειας και η τηλεόραση που έφερε τον κόσμο στο σαλόνι.
Οι ηλεκτρικές συσκευές συνδέθηκαν όσο λίγα αντικείμενα με την αλλαγή του τρόπου ζωής στην Ελλάδα και με την εικόνα του σύγχρονου ελληνικού σπιτιού. Τη διαδρομή αυτή, από τα πρώτα βήματα του εξηλεκτρισμού μέχρι τη σημερινή εποχή της ανακύκλωσης και της βιωσιμότητας, επιχειρεί να φωτίσει η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. μέσα από το ιστορικό λεύκωμα και το ντοκιμαντέρ που παρουσιάστηκαν πρόσφατα στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Περισσότερο όμως από μια παρουσίαση, η βραδιά λειτούργησε σαν ένα ταξίδι στον χρόνο. Από τις πρώτες εφαρμογές ηλεκτρισμού στα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη σημερινή εποχή της βιωσιμότητας και της κυκλικής οικονομίας, το βιβλίο και το ντοκιμαντέρ επιχειρούν να καταγράψουν όχι μόνο την τεχνολογική εξέλιξη, αλλά και τις κοινωνικές αλλαγές που αυτή έφερε στην ελληνική ζωή.
Ο Πρόεδρος της Ανακύκλωσης Συσκευών Α.Ε., Γεώργιος Ε. Δημητρίου, μίλησε για μια πρωτοβουλία που φιλοδοξεί να αποτελέσει «παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές», αποτίνοντας παράλληλα φόρο τιμής στους ανθρώπους του κλάδου που συνέβαλαν στην ανάπτυξή του με «διορατικότητα, τόλμη και δημιουργικό πνεύμα». «Στο τέλος της ημέρας δεν θα μας κρίνουν οι αριθμοί· θα μας κρίνει κάτι πολύ πιο απλό: αν αφήσαμε τον κόσμο καλύτερο απ’ ό,τι τον βρήκαμε».
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το ιστορικό ντοκιμαντέρ που επιμελήθηκε η ομάδα της «ΜΗΧΑΝΗΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ Production». Μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό και αφηγήσεις, ξεδιπλώνεται η μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας από την εποχή του λαδοφάναρου στη σύγχρονη ψηφιακή πραγματικότητα, ενώ παράλληλα αναδεικνύεται το κρίσιμο ζήτημα της διαχείρισης των ηλεκτρικών αποβλήτων. Ο γνωστός δημοσιογράφος Χρίστος Βασιλόπουλος τόνισε, μάλιστα, ότι «είδαμε στην πράξη ότι η ανακύκλωση δεν είναι θεωρία. Είναι μια ζωντανή, οργανωμένη διαδικασία. Οι συσκευές συλλέγονται, μεταφέρονται, απορρυπαίνονται, διαλύονται και τα υλικά τους επαναχρησιμοποιούνται.
Ήταν μια εμπειρία έντονη και, ταυτόχρονα, καθησυχαστική. Γιατί μέσα σε αυτή την υπερβολή της κατανάλωσης, υπήρχε μια απάντηση.»
Η ιστορικός και συγγραφέας της έκδοσης, Γεωργία Μ. Πανσεληνά, στάθηκε στην τριετή ερευνητική προσπάθεια πίσω από το έργο. Όπως σημείωσε, η μελέτη αξιοποίησε άγνωστες έως σήμερα πηγές και δημοσιεύματα του ελληνικού Τύπου, επιχειρώντας να χαρτογραφήσει 150 χρόνια ιστορίας των ηλεκτρικών ειδών στην Ελλάδα.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης, υπήρχε επίσης έκθεση με σπάνιες ηλεκτρικές συσκευές από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και τη δεκαετία του ’90, αντικείμενα που σήμερα μοιάζουν σχεδόν μουσειακά, αλλά κάποτε θεωρούνταν σύμβολα εκσυγχρονισμού και ευημερίας.
Για δεκαετίες, οι ηλεκτρικές συσκευές συνδέθηκαν με την πρόοδο και την κατανάλωση. Σήμερα, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται και στον κύκλο ζωής τους, στο τι συμβαίνει όταν μια συσκευή πάψει να χρησιμοποιείται και στον τρόπο με τον οποίο τα υλικά της μπορούν να επαναξιοποιηθούν.
Γιατί τελικά, η ιστορία των ηλεκτρικών συσκευών είναι και η ιστορία της ίδιας της σύγχρονης Ελλάδας.
Η δεύτερη ζωή των ηλεκτρικών συσκευών
Σήμερα, 22 χρόνια μετά την έναρξη της λειτουργίας της, η Ανακύκλωση Συσκευών Α.Ε. διαχειρίζεται το 94% των αποβλήτων ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών που οδηγούνται προς ανακύκλωση στην Ελλάδα. Συνεργάζεται με 13 μονάδες διαχείρισης και έχει συλλέξει περισσότερους από 1 εκατομμύριο τόνους συσκευών. Παράλληλα, υποστηρίζει τη διαδικασία ανακύκλωσης και επαναξιοποίησης υλικών μέσω ενός εκτεταμένου δικτύου με πάνω από 16.000 σημεία συλλογής σε όλη τη χώρα.
Τόσο το ιστορικό βιβλίο όσο και το ντοκιμαντέρ θα είναι προσεχώς διαθέσιμα στο κοινό.
To άρθρο Από το πρώτο ψυγείο στην ανακύκλωση: μια ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας δημοσιεύτηκε στο NewsIT .
