Ιδιωτικό χρέος: «Φρένο» στην ανάπτυξη βάζουν 1 εκατομμύριο κόκκινα δάνεια – Πού στοχεύουν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις

Σε ανοιχτή πληγή για την οικονομία εξελίσσεται το ιδιωτικό χρέος, καθώς 1 εκατομμύριο παλιά κόκκινα δάνεια συνεχίζουν να κρατούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις μακριά από τον τραπεζικό δανεισμό, βάζοντας φρένο στην ανάπτυξη.

Το «βαρίδι» του ιδιωτικού χρέους δεν αποτυπώνεται πλέον μόνο στα τραπεζικά χαρτοφυλάκια ή στους ισολογισμούς των servicers, αλλά και στην πραγματική οικονομία και στις προοπτικές ανάπτυξης, κάθε φορά που μια επιχείρηση ή ένας επαγγελματίας ματαιώνει επενδύσεις επειδή δεν μπορεί να πάρει δάνειο ή όσο νοικοκυριά παραμένουν αποκλεισμένα ακόμη και από βασικά τραπεζικά προϊόντα.

Και αυτό γιατί περίπου 1,5 εκατομμύριο πολίτες, σχεδόν το 1/4 του ενήλικου πληθυσμού, παραμένουν εκτός τραπεζικού συστήματος εξαιτίας παλαιών μη εξυπηρετούμενων δανείων. Σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι μικροί επιχειρηματίες, γεγονός που δείχνει ότι το πρόβλημα, εκτός από κοινωνικό, είναι και αναπτυξιακό.

Το μπλοκαρισμένο χρήμα των 75 δισ. ευρώ

Η διάσταση του προβλήματος γίνεται ακόμη μεγαλύτερη από το ύψος των οφειλών που παραμένουν εγκλωβισμένες. Περίπου 75 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τρίτο του ελληνικού ΑΕΠ, παραμένουν μπλοκαρισμένα λόγω δικαστικών εκκρεμοτήτων ή καθυστερήσεων στις ρυθμίσεις από τις εταιρείες διαχείρισης.

Αυτό σημαίνει ότι, ενώ η οικονομία εμφανίζει ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας και της μικρής επιχειρηματικότητας δεν μπορεί να συμμετέχει κανονικά στον νέο κύκλο χρηματοδότησης.

Έτσι, αν και οι τράπεζες έχουν καθαρίσει σε μεγάλο βαθμό τους ισολογισμούς τους από τα κόκκινα δάνεια, οι δανειολήπτες που βρέθηκαν στη δίνη της κρίσης τα προηγούμενα χρόνια εξακολουθούν να κουβαλούν τις συνέπειες, είτε επειδή οι υποθέσεις τους εκκρεμούν στα δικαστήρια είτε επειδή οι ρυθμίσεις καθυστερούν.

Το αποτέλεσμα είναι ότι χιλιάδες επαγγελματίες δεν μπορούν να επιστρέψουν σε τραπεζική κανονικότητα, αποκλεισμένοι από τον δανεισμό και ως εκ τούτου από τη χρηματοδότηση επενδύσεων ή ρευστότητας.

Τα χρέη στην Εφορία ανεβάζουν τον λογαριασμό

Στο ίδιο πλαίσιο προστίθενται και τα ληξιπρόθεσμα χρέη προς την Εφορία, τα οποία ανεβάζουν ακόμη περισσότερο τον λογαριασμό του ιδιωτικού χρέους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ που επεξεργάστηκε το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή, στο τέλος Απριλίου 2026 το συνολικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο έφτασε τα 114,57 δισ. ευρώ.

Το ποσό είναι αυξημένο κατά 3,77 δισ. ευρώ σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025, ενώ περισσότεροι από 4,25 εκατ. φορολογούμενοι εμφανίζονται με ανοιχτούς λογαριασμούς προς το Δημόσιο. Η εικόνα δείχνει ότι, παρά την ανάπτυξη και την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, η δεξαμενή των παλιών και νέων οφειλών δεν μικραίνει.

Ωστόσο, το πιο κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το συνολικό ύψος των 114,57 δισ. ευρώ. Είναι ότι μεγάλο μέρος αυτού του ποσού δεν μπορεί να εισπραχθεί πραγματικά. Ήδη 35,53 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 31% του συνόλου, έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτα είσπραξης.

Έτσι, το πραγματικό ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο περιορίζεται στα 79,04 δισ. ευρώ. Ακόμη κι αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όλο το ποσό αποτελεί άμεσα εισπράξιμη δεξαμενή για το Δημόσιο.

Το στοιχείο που δείχνει το βάθος του προβλήματος

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο βρίσκεται στην ποιότητα των οφειλών. Από τα 52,37 δισ. ευρώ των καθαρά φορολογικών οφειλών, τα 8,15 δισ. ευρώ προέρχονται από αφερέγγυους οφειλέτες, ενώ άλλα 17,28 δισ. ευρώ αφορούν οφειλές με λήξη δόσεων πέραν της τελευταίας δεκαετίας. Μετά από αυτές τις αφαιρέσεις, απομένουν 26,95 δισ. ευρώ οφειλών από τα οποία προέρχεται το 92,4% των εισπράξεων. Με απλά λόγια, σχεδόν όλες οι εισπράξεις της Εφορίας βγαίνουν από μόλις το 34,1% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου, δηλαδή το Δημόσιο έχει απέναντί του ένα τεράστιο ονομαστικό βουνό χρεών, αλλά στην πράξη οι εισπράξεις έρχονται από πολύ μικρότερο κομμάτι της δεξαμενής.

Είναι χαρακτηριστικό πως μόλις το 6,83% του πραγματικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου βρίσκεται σήμερα σε καθεστώς ρύθμισης. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 5,39 δισ. ευρώ.

Αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη μάζα των οφειλών παραμένει εκτός ενεργής διευθέτησης, χωρίς σταθερή ροή αποπληρωμής, ούτε και πλήρης εικόνα συμμόρφωσης.

Πού στοχεύουν οι παρεμβάσεις του ΥΠΟΙΚ

Μπροστά σε αυτή την εικόνα έγιναν επιτακτικές οι τελευταίες παρεμβάσεις του ΥΠΟΙΚ για το ιδιωτικό χρέος. Ο βασικός στόχος είναι να μετατραπεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος των παγωμένων οφειλών σε ρυθμισμένες υποχρεώσεις, ώστε να αυξηθούν οι εισπράξεις και να απελευθερωθούν οφειλέτες που μπορούν να επανέλθουν στην οικονομική δραστηριότητα.

Η πρώτη παρέμβαση αφορά τη δυνατότητα ρύθμισης παλαιών ληξιπρόθεσμων οφειλών σε έως 72 δόσεις. Η ρύθμιση αφορά χρέη που είχαν δημιουργηθεί έως το τέλος του 2023 και δεν είχαν ρυθμιστεί, με προϋπόθεση να τακτοποιηθούν οι νεότερες οφειλές που δημιουργήθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2024 και μετά.

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά τον εξωδικαστικό μηχανισμό, όπου το ελάχιστο όριο ένταξης μειώνεται από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο ανοίγει η πόρτα για μικρότερους οφειλέτες, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να μπουν στη διαδικασία συνολικής ρύθμισης.

Η τρίτη παρέμβαση αφορά το ακατάσχετο, το οποίο αυξάνεται από τα 1.250 στα 1.600 ευρώ για συνεπείς οφειλέτες. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού, εφόσον ο οφειλέτης εξοφλήσει μέρος της οφειλής και ρυθμίσει το υπόλοιπο.

Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η παρέμβαση για τους ενήμερους δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη, με αναδρομική ισχύ από την 1η Απριλίου 2019. Η ρύθμιση αφορά πάνω από 100.000 δανειολήπτες και οδηγεί σε χαμηλότερη μηνιαία δόση, καθώς περιορίζεται ο τρόπος υπολογισμού των τόκων.

Το στοίχημα, ωστόσο, για το ΥΠΟΙΚ είναι αν οι παρεμβάσεις αυτές θα φτάσουν στο ουσιαστικό πρόβλημα και όχι μόνο στην κορυφή του. Γιατί όσο 1 εκατομμύριο κόκκινα δάνεια παραμένουν έξω από ενεργές ρυθμίσεις, το ιδιωτικό χρέος θα συνεχίσει να λειτουργεί ως φρένο για την ανάπτυξη.

To άρθρο Ιδιωτικό χρέος: «Φρένο» στην ανάπτυξη βάζουν 1 εκατομμύριο κόκκινα δάνεια – Πού στοχεύουν οι κυβερνητικές παρεμβάσεις δημοσιεύτηκε στο NewsIT .