ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ συγκρούονται για χρέη και χορηγούς με φόντο την πολιτική κυριαρχία στην Κεντροαριστερά

Η φωτιά άναψε από τους ισολογισμούς, όμως το πραγματικό διακύβευμα βρίσκεται πολύ μακρύτερα από τα λογιστικά βιβλία. Η σύγκρουση του ΠΑΣΟΚ με την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛΑΣ) για τα οικονομικά τους εξελίσσεται ήδη σε ανοιχτό πόλεμο για την πολιτική κυριαρχία στον χώρο ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και την παραδοσιακή Αριστερά.

Τα τραπεζικά δάνεια, οι κομματικές εισφορές, οι χορηγοί, οι εθελοντές και οι καμπάνιες είναι τα όπλα. Ο στόχος είναι ένας και δεν είναι άλλος από το ποιος, το ΠΑΣΟΚ ή η ΕΛΑΣ, θα εμφανιστεί ως η αξιόπιστη δύναμη της επόμενης ημέρας και ποιος θα χρεωθεί το βάρος του παλιού συστήματος.

Το αδύναμο σημείο του ΠΑΣΟΚ

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη επέλεξε το πιο ευάλωτο σημείο της Χαριλάου Τρικούπη. Έφερε ξανά στο προσκήνιο τα συσσωρευμένα τραπεζικά χρέη του ΠΑΣΟΚ και τα τοποθέτησε δίπλα σε εκείνα της Νέας Δημοκρατίας, επιχειρώντας να ενώσει τα δύο κόμματα κάτω από την ίδια πολιτική ταμπέλα. Εκείνη των παραδοσιακών μηχανισμών εξουσίας που έμαθαν να λειτουργούν με δανεικά, κρατική χρηματοδότηση και προνομιακή πρόσβαση στο τραπεζικό σύστημα.

Το εύρημα είναι επικοινωνιακά ισχυρό. Σε μια κοινωνία που γνώρισε μνημόνια, κατασχέσεις, πλειστηριασμούς και ασφυκτικές ρυθμίσεις οφειλών, τα εκατοντάδες εκατομμύρια των κομματικών δανείων προκαλούν εύλογα οργή. Οι πολίτες ακούν ότι ένα κόμμα πληρώνει τις υποχρεώσεις του, την ίδια στιγμή που το συνολικό ποσό διογκώνεται χρόνο με τον χρόνο. Η τεχνική εξήγηση των τόκων, των ανατοκισμών και των παλιών ρυθμίσεων δύσκολα ανταγωνίζεται την ωμή δύναμη ενός αριθμού που πλησιάζει τα 560 εκατομμύρια ευρώ.

Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα οικονομικά στοιχεία, οι τραπεζικές υποχρεώσεις του ΠΑΣΟΚ έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά μέσα σε μία δεκαετία. Η Χαριλάου Τρικούπη απαντά ότι δεν έχει λάβει νέο δάνειο από το 2010, ότι τηρεί τις συμφωνίες με τις τράπεζες και ότι μεγάλο τμήμα της κρατικής χρηματοδότησης κατευθύνεται στην εξυπηρέτηση των παλαιών υποχρεώσεων. Υποστηρίζει ακόμη ότι η συνεχιζόμενη αύξηση οφείλεται στα υψηλά επιτόκια, στους τόκους υπερημερίας και στους ανατοκισμούς.

Η απάντηση αυτή μπορεί να περιγράφει τη λογιστική πραγματικότητα, αφήνει όμως άθικτη την πολιτική ουσία. Ένα κόμμα που ζητά να διαχειριστεί τα δημόσια οικονομικά, να ρυθμίσει τα χρέη των νοικοκυριών και να βάλει τάξη στις τράπεζες εμφανίζεται ανίκανο να παρουσιάσει μια κατανοητή και πειστική διαδρομή απομείωσης των δικών του υποχρεώσεων. Η επίκληση των ρυθμίσεων δεν αρκεί, όταν το χρέος εξακολουθεί να φουσκώνει. Η κοινωνία έχει ακούσει πολλές φορές τη φράση «η ρύθμιση εξυπηρετείται» από οφειλέτες που, παρά τις πληρωμές τους, βλέπουν το κεφάλαιο να παραμένει ακίνητο ή να αυξάνεται.

Σε αυτό το έδαφος πατά η ΕΛΑΣ για να οικοδομήσει τη μεγάλη πολιτική της αφήγηση. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί να εμφανιστεί ως δύναμη που ξεκινά χωρίς τραπεζικά βάρη, στηριγμένο στις συνδρομές των μελών, στη μικρή χρηματοδότηση και στην εθελοντική εργασία. Η εικόνα είναι προσεκτικά κατασκευασμένη και δείχνει πως απέναντι από τα υπερχρεωμένα κόμματα της Μεταπολίτευσης τοποθετείται ένας νέος φορέας, ο οποίος λειτουργεί με λιτά μέσα και κοινωνική συμμετοχή.

Η αντεπίθεση της Χαριλάου Τρικούπη

Το ΠΑΣΟΚ κατάλαβε γρήγορα ότι, αν η συζήτηση περιοριστεί στα δικά του δάνεια, η μάχη είναι χαμένη. Πέρασε έτσι στην αντεπίθεση, θέτοντας το ερώτημα ποιος χρηματοδοτεί τη γρήγορη και οργανωμένη ανάπτυξη της ΕΛΑΣ.

Η Άννα Διαμαντοπούλου μίλησε για καμπάνια που θυμίζει πολυεθνική εταιρεία, ενώ στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη άφησαν υπαινιγμούς για ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες, αδιαφανείς πόρους και ένα επικοινωνιακό «rebranding» που στηρίζεται σε συμφέροντα.

Οι διατυπώσεις είναι βαριές, τα στοιχεία όμως παραμένουν περιορισμένα. Το ΠΑΣΟΚ ζητά ονόματα, ποσά και συμβάσεις από τον αντίπαλό του, την ώρα που το ίδιο δυσκολεύεται να μετατρέψει το τεράστιο τραπεζικό του βάρος σε μια απλή, καθαρή και δημόσια ελέγξιμη εξίσωση. Οι καταγγελίες περί «ολιγαρχών» λειτουργούν περισσότερο ως πολιτικό δηλητήριο παρά ως ολοκληρωμένο κατηγορητήριο. Χωρίς συγκεκριμένες διαδρομές χρήματος, χωρίς συμβάσεις και χωρίς επώνυμους χρηματοδότες, η επίθεση μοιάζει με προσπάθεια αντιπερισπασμού.

Αυτό, βέβαια, δεν απαλλάσσει την ΕΛΑΣ από την υποχρέωση να ανοίξει τα δικά της βιβλία. Η γενική αναφορά σε μέλη και εθελοντές δεν απαντά στο κόστος των γραφείων, των εκδηλώσεων, της επικοινωνιακής στρατηγικής, της παραγωγής υλικού και της οργανωτικής ανάπτυξης. Ένας νέος πολιτικός φορέας που διεκδικεί το ηθικό πλεονέκτημα οφείλει να κινηθεί ταχύτερα από τις ελάχιστες απαιτήσεις του νόμου. Η διαφάνεια όμως χρειάζεται αναλυτική εικόνα των εσόδων, των δαπανών, των παροχών σε είδος και των συνεργασιών.

Πίσω από τις εκατέρωθεν καταγγελίες, πάντως, βρίσκεται η πραγματική αιτία της έκρηξης. Η παρουσία της ΕΛΑΣ απειλεί ευθέως το ΠΑΣΟΚ στην περιοχή όπου η Χαριλάου Τρικούπη θεωρούσε ότι είχε αποκτήσει προβάδισμα, στην εκπροσώπηση της κυβερνητικής εναλλακτικής απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Οι δημοσκοπικές ενδείξεις που φέρνουν το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα μπροστά από το ΠΑΣΟΚ αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού. Η σύγκρουση παύει να είναι μια ιδεολογική αντιπαράθεση ανάμεσα σε συγγενείς πολιτικούς χώρους και μετατρέπεται σε μάχη επιβίωσης.

Η ΕΛΑΣ θέλει να εγκλωβίσει το ΠΑΣΟΚ στην εικόνα του κόμματος που κυβέρνησε, δανείστηκε, χρεώθηκε και συνεργάστηκε με τη Δεξιά. Επιδιώκει να στήσει ένα νέο δίπολο. Από τη μία η Νέα Δημοκρατία και οι παλιές δυνάμεις του συστήματος, από την άλλη ένας νέος πόλος στην προοδευτική παράταξη με κοινωνικές αναφορές και καθαρότερο οικονομικό μητρώο. Σε αυτή την αφήγηση, το ΠΑΣΟΚ δεν αντιμετωπίζεται ως πιθανός σύμμαχος, αλλά ως βασικό εμπόδιο.

Η Χαριλάου Τρικούπη, από την πλευρά της, επιχειρεί να ακυρώσει το κόμμα του πρώην πρωθυπουργού πριν παγιωθεί στη δεύτερη θέση. Επαναφέρει τη μνήμη της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, του τρίτου μνημονίου, των πλειστηριασμών και των σχέσεων της τότε κυβέρνησης με τράπεζες και επιχειρηματικά κέντρα. Θέλει να αποδείξει ότι πίσω από το περίβλημα της ανανέωσης βρίσκεται ένα γνώριμο πολιτικό προσωπικό και ένας αρχηγικός μηχανισμός που αναζητά δεύτερη ευκαιρία.

Τα στοιχεία και οι υπαινιγμοί

Ο πόλεμος των οικονομικών προσφέρει πλεονέκτημα στην ΕΛΑΣ, επειδή το χρέος του ΠΑΣΟΚ είναι ορατό, καταγεγραμμένο και τεράστιο. Οι υποψίες για τους χρηματοδότες της Συμπαράταξης, αντίθετα, χρειάζονται αποδείξεις. Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται έτσι στη δυσκολότερη θέση αφού καλείται να υπερασπιστεί ένα οικονομικό παρελθόν που εξακολουθεί να παράγει πολιτικό κόστος, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να εμφανιστεί ως εγγυητής θεσμικής σοβαρότητας.

Η Νέα Δημοκρατία παρακολουθεί τη σύγκρουση με προφανή ικανοποίηση. Οι δύο βασικοί ανταγωνιστές της στον ευρύτερο κεντροαριστερό χώρο καταναλώνουν πολιτικό κεφάλαιο σε μια διαμάχη αλληλοεξόντωσης. Η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, οι μισθοί και οι δημόσιες υπηρεσίες υποχωρούν από την πρώτη γραμμή, ενώ η αντιπολίτευση συζητά για τα ταμεία και τους χορηγούς της.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η αντιπαράθεση θα αποκτήσει πραγματικά στοιχεία ή θα παραμείνει ένας πόλεμος υπαινιγμών. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται να εξηγήσει με αριθμούς πόσα πληρώνει, πού κατευθύνονται οι πληρωμές και αν υπάρχει ορατός δρόμος για τη μείωση του χρέους ενώ η ΕΛΑΣ χρειάζεται να δημοσιοποιήσει τις πηγές χρηματοδότησης και το πραγματικό κόστος της πολιτικής της εκκίνησης.

To άρθρο ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ συγκρούονται για χρέη και χορηγούς με φόντο την πολιτική κυριαρχία στην Κεντροαριστερά δημοσιεύτηκε στο NewsIT .