Γιατί η φωνή σου σε ηχογράφηση ακούγεται διαφορετική;

Η φωνή σου σε ηχογράφηση μπορεί να σε ξαφνιάσει: για μια στιγμή αναρωτιέσαι αν είναι πράγματι η δική σου. Η διαφορά δεν σημαίνει ότι η φωνή σου άλλαξε· όταν μιλάς, την ακούς τόσο μέσω του αέρα όσο και μέσω δονήσεων που μεταδίδονται μέσα από το κεφάλι σου.

Το συνηθισμένο μικρόφωνο καταγράφει τον ήχο που φτάνει σε αυτό μέσω του αέρα, όχι την εσωτερική διαδρομή. Γι’ αυτό η φωνή στην αναπαραγωγή μπορεί να σου φαίνεται πιο λεπτή ή πιο ψηλή από εκείνη που ακούς την ώρα που μιλάς.

Πώς φτάνει η φωνή στα αυτιά μας;

Η αφετηρία είναι η ίδια, είτε μιλάμε σε κάποιον είτε γράφουμε ένα ηχητικό μήνυμα. Ο αέρας από τους πνεύμονες περνά από τις φωνητικές πτυχές στον λάρυγγα και τις κάνει να δονούνται.

Οι δονήσεις διαμορφώνονται καθώς περνούν από τον φάρυγγα, τη μύτη και το στόμα. Οι κοιλότητες αυτές συμβάλλουν στο ηχόχρωμα, την ένταση και το ύψος της φωνής μας.

Από εκεί και πέρα, ο ήχος που ακούμε όσο μιλάμε ακολουθεί δύο διαδρομές. Η πρώτη είναι ο αέρας: η φωνή βγαίνει από το στόμα και φτάνει στον ακουστικό πόρο. Η δεύτερη περνά μέσα από το κεφάλι, ως δόνηση που μεταδίδεται προς το εσωτερικό αυτί.

Αυτή η δεύτερη διαδρομή ονομάζεται οστέινη αγωγή. Το όνομά της, πάντως, δεν σημαίνει ότι συμμετέχουν μόνο τα οστά του κρανίου. Στη μετάδοση της δόνησης συμβάλλουν και οι μαλακοί ιστοί του κεφαλιού.

Γιατί η φωνή σου σε ηχογράφηση ακούγεται πιο λεπτή;

Το μικρόφωνο πιάνει την ηχητική πίεση που ταξιδεύει στον αέρα. Όταν αργότερα ακούμε την εγγραφή, λείπει η δόνηση που φτάνει στο εσωτερικό αυτί μέσω του κεφαλιού. Ακούμε κυρίως τον ήχο που μεταδίδεται μέσω του αέρα.

Η οστέινη μετάδοση συχνά περιγράφεται ως ένα φίλτρο που τονίζει σχετικά τις χαμηλές συχνότητες. Έτσι, την ώρα της ομιλίας η δική μας φωνή μπορεί να μας ακούγεται πιο χαμηλή ή πιο γεμάτη από ό,τι στην εγγραφή.

Η εξήγηση με τα οστά είναι χρήσιμη, αλλά δεν περιγράφει μόνη της όλη την εμπειρία. Οι δονήσεις στο κεφάλι και στο δέρμα προσθέτουν και σωματικές αισθήσεις. Επιπλέον, η ακριβής ακουστική επίδραση των οστών και των ιστών παραμένει αντικείμενο έρευνας.

Άρα έτσι ακριβώς μας ακούν οι άλλοι;

Όχι απαραίτητα. Οι άλλοι ακούν τη φωνή μας μέσω του αέρα, χωρίς την εσωτερική διαδρομή που αντιλαμβανόμαστε εμείς όταν μιλάμε. Όμως μια συγκεκριμένη ηχογράφηση δεν αποτελεί ακριβές αντίγραφο αυτού που ακούει κάθε άνθρωπος.

Η θέση του μικροφώνου και η απόστασή του από το στόμα μπορούν να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Ρόλο παίζει και η συσκευή: σε πείραμα με 1.800 δείγματα φωνής, διαφορετικές συσκευές εγγραφής επηρέασαν με διαφορετικό τρόπο μετρήσεις της φωνής.

Αλλά και ο χώρος αφήνει το αποτύπωμά του. Ο ήχος ανακλάται στους τοίχους και σε άλλες επιφάνειες και παραμένει για λίγο στον χώρο, συμβάλλοντας στην αντήχηση. Ένα βίντεο, λοιπόν, καταγράφει τη φωνή σε συγκεκριμένες συνθήκες, όχι μια ανεξάρτητη από αυτές εκδοχή της.

Γιατί μερικές φορές δυσκολευόμαστε να την αναγνωρίσουμε;

Η αναγνώριση της δικής μας φωνής δεν εξαρτάται μόνο από το ότι την έχουμε ακούσει ξανά. Σε έρευνα με τρία συμπεριφορικά πειράματα, η οστέινη αγωγή βελτίωσε την επίδοση των συμμετεχόντων όταν έπρεπε να διακρίνουν τη δική τους φωνή από τη φωνή ενός αγνώστου.

Η ίδια βελτίωση δεν εμφανίστηκε στη διάκριση μιας άλλης οικείας φωνής από τη φωνή αγνώστου. Οι συμμετέχοντες απέδιδαν επίσης καλύτερα όταν είχαν ακούσει προηγουμένως μια αμετάβλητη ηχογράφηση της δικής τους φωνής.

Σε μία από τις δοκιμασίες, 9 από τους 52 συμμετέχοντες δεν αναγνώρισαν την αμετάβλητη φωνή τους σε περισσότερες από τις μισές προσπάθειες αναγνώρισης. Το εύρημα δείχνει πόσο σύνθετη μπορεί να είναι ακόμη και η αναγνώριση μιας φωνής που χρησιμοποιούμε καθημερινά.

Μπορούμε να κάνουμε μια πιο χρήσιμη σύγκριση;

Αν θέλεις να κρίνεις μια εγγραφή, άκου περισσότερες από μία λήψεις και σημείωσε ποια συσκευή χρησιμοποίησες και πόσο μακριά βρισκόταν το μικρόφωνο. Για να συγκρίνεις δύο λήψεις, προσπάθησε να κρατήσεις σταθερά τον χώρο και τη θέση του μικροφώνου.

Δεν υπάρχει, πάντως, ένα φίλτρο που να κάνει τη φωνή να ακούγεται «σωστή» για όλους. Σε μελέτη του Πανεπιστημίου του Τόκιο, οι ερευνητές δοκίμασαν διαφορετικά φίλτρα σε ηχογραφημένες φωνές και βρήκαν μεγάλες διαφορές από άτομο σε άτομο.

Την επόμενη φορά που θα ακούσεις ένα βίντεο και θα ξαφνιαστείς, σκέψου τη διαδρομή που λείπει: η φωνή είναι δική σου, αλλά αυτή τη φορά φτάνει στα αυτιά σου από άλλον δρόμο.

Το άρθρο Γιατί η φωνή σου σε ηχογράφηση ακούγεται διαφορετική; εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.