ΕΕ και Βρετανία σε νέα συμφωνία μετά το Brexit – Μείωση εμπορικών εμποδίων και πρόγραμμα κινητικότητας για 100.000 νέους

Σε συμφωνία για τη μείωση των εμπορικών εμποδίων και την ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας κατέληξαν η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και η Βρετανία την Παρασκευή (20.11.2026), κατά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit.
Σύμφωνα με το Reuters, η σημαντικότερη οικονομικά παρέμβαση ανάμεσα σε Βρετανία και ΕΕαφορά το εμπόριο τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, με τη βρετανική κυβέρνηση να εκτιμά ότιη εφαρμογή της θα μπορούσε να προσθέσει έως 5,1 δισ. λίρες (περίπου 6,7 δισ. δολάρια) ετησίως στην οικονομία της.
Παράλληλα, η διασύνδεση των αγορών δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα εκτιμάται από το Λονδίνο ότι θα μπορούσε να αποφέρει πρόσθετο οικονομικό όφελος έως 3,8 δισ. λίρες ετησίως, περιορίζοντας τις επιβαρύνσεις για τη βιομηχανία.
Η επίτευξη της συμφωνίας ανακοινώθηκε αρχικά από την Ντάουνινγκ Στριτ, η οποία γνωστοποίησε ότι ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις για τις τρεις βασικές πρωτοβουλίες και συμφωνήθηκαν τα χρονοδιαγράμματα εφαρμογής τους, όπως αναφέρει το ρεπορτάζ του Guardian.
Η συμφωνία για τα αγροδιατροφικά προϊόντα προβλέπει την κατάργηση σειράς υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών πιστοποιητικών και ελέγχων που απαιτούνται σήμερα για τη διακίνηση ζώων, φυτών και συναφών προϊόντων μεταξύ Βρετανίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις κατηγορίες που επηρεάζονται περιλαμβάνονται προϊόντα όπως το κρέας, τα τυριά, τα φρούτα και οι σπόροι.
Η αλλαγή αναμένεται να μειώσει το διοικητικό κόστος των επιχειρήσεων και τις καθυστερήσεις στις εμπορευματικές μεταφορές. Σύμφωνα με στοιχεία του κλάδου μεταφορών Logistics UK που επικαλείται το Reuters, τα υγειονομικά πιστοποιητικά εξαγωγής κοστίζουν συνήθως από 150 έως 250 λίρες ανά αποστολή, ενώ ορισμένα φορτία υπόκεινται και σε φυσικούς ελέγχους στα σύνορα.
Η σημασία της συμφωνίας αποτυπώνεται και στην πορεία των εμπορικών συναλλαγών μετά το Brexit. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στη Βουλή των Λόρδων, η αξία των βρετανικών εξαγωγών τροφίμων, ποτών και ζωοτροφών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μειώθηκε κατά 26% μεταξύ 2019 και 2025.
Ωστόσο, η διευκόλυνση του εμπορίου συνοδεύεται από την υποχρέωση της Βρετανίας να ευθυγραμμιστεί με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για την ασφάλεια τροφίμων και τη φυτοπροστασία. Πρόκειται για μια σημαντική παραχώρηση από την πλευρά του Λονδίνου, καθώς η απομάκρυνση από το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο αποτέλεσε βασικό στοιχείο της διαδικασίας του Brexit.
Η εφαρμογή της συμφωνίας για τα αγροδιατροφικά προϊόντα προγραμματίζεται για τον Μάρτιο του 2028. Παράλληλα, αναμένεται να περιορίσει σημαντικά τους ελέγχους στη διακίνηση προϊόντων από τη Μεγάλη Βρετανία προς τη Βόρεια Ιρλανδία, όπου εξακολουθούν να εφαρμόζονται ειδικές ρυθμίσεις για την προστασία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς.
Η συμμόρφωση για εκπομπές ρύπων
Το δεύτερο σκέλος της συμφωνίας αφορά τη διασύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Βρετανίας από το 2028. Η ρύθμιση θα επιτρέπει την αμοιβαία αναγνώριση δικαιωμάτων εκπομπών και θα διευκολύνει τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις τους.
Η σύνδεση των δύο αγορών αναμένεται επίσης να επιτρέψει την εξαίρεση προϊόντων, όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο, από τις αντίστοιχες συνοριακές επιβαρύνσεις άνθρακα. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, η συμφωνία θα μπορούσε να προστατεύσει εξαγωγές κρίσιμων βιομηχανικών κλάδων αξίας περίπου 6,5 δισ. λιρών από τις επιβαρύνσεις του ευρωπαϊκού Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM).
Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2026 και καλύπτει εισαγωγές προϊόντων όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, τα λιπάσματα, η ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή και ο αντίστοιχος βρετανικός μηχανισμός, με εξαίρεση την ηλεκτρική ενέργεια.
Κινητικότητα 100.000 νέων
Παράλληλα, οι δύο πλευρές συμφώνησαν στη δημιουργία προγράμματος κινητικότητας νέων, το οποίο θα επιτρέπει σε πολίτες ηλικίας αρχικά 18 έως 31 ετών να μετακινούνται μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ευρωπαϊκής Ένωσης για εργασία ή σπουδές, για χρονικό διάστημα έως τριών ετών.
Το πρόγραμμα θα καλύπτει έως 100.000 νέους ετησίως από κάθε πλευρά, αριθμός διπλάσιος από τις 50.000 θέσεις που είχε αρχικά προτείνει το Λονδίνο. Η εφαρμογή του προβλέπεται να ξεκινήσει έως τον Ιανουάριο του 2030.
Παρά την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, παραμένει ανοιχτό το ζήτημα των διδάκτρων για τους Ευρωπαίους φοιτητές στα βρετανικά πανεπιστήμια. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ζητά να καταβάλλουν τα ίδια δίδακτρα με τους Βρετανούς φοιτητές, ενώ το Λονδίνο προτείνει σημαντική μείωση των υψηλότερων διδάκτρων που ισχύουν σήμερα για τους διεθνείς φοιτητές.
Σύμφωνα με το Reuters, τα δίδακτρα για τους διεθνείς φοιτητές είναι συχνά περίπου τριπλάσια από εκείνα που καταβάλλουν οι Βρετανοί. Ο όμιλος Russell Group, που εκπροσωπεί 24 ερευνητικά πανεπιστήμια, εκτιμά ότι η πλήρης εξίσωση των διδάκτρων θα μπορούσε να κοστίσει στα βρετανικά πανεπιστήμια περίπου 570 εκατ. λίρες. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να επιδιώξουν την επίλυση του ζητήματος μέσα στους επόμενους έξι μήνες.
Μετά τη σύνοδο κορυφής, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ χαιρέτισε την επίτευξη της συμφωνίας, χαρακτηρίζοντάς την αμοιβαία επωφελή και θετική εξέλιξη τόσο για τη Βρετανία όσο και για την Ευρώπη. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι σημερινές συμφωνίες πιθανότατα αποτελούν το όριο όσων μπορούν να υλοποιηθούν κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, λόγω του χρόνου που απαιτείται για την εφαρμογή τους.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε την πρόθεση του Λονδίνου να συζητήσει ευρύτερα το μέλλον των σχέσεών του με την ΕΕ, ενώ ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ένωση παραμένει ανοιχτή στην ανάπτυξη της στενότερης δυνατής σχέσης με τη Βρετανία
To άρθρο ΕΕ και Βρετανία σε νέα συμφωνία μετά το Brexit – Μείωση εμπορικών εμποδίων και πρόγραμμα κινητικότητας για 100.000 νέους δημοσιεύτηκε στο NewsIT .



