Κοινωνική κόπωση: Γιατί κουράζεσαι μετά από μια έξοδο που απόλαυσες;

Η κοινωνική κόπωση μπορεί να εμφανιστεί ύστερα από μια βραδιά που δεν θα άλλαζες με τίποτα: καλή παρέα, συζήτηση και διάθεση να μείνεις λίγο ακόμη. Κι όμως, λίγες ώρες αργότερα νιώθεις ότι χρειάζεσαι ησυχία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν απόλαυσες τη συνάντηση. Η κοινωνική επαφή μπορεί να συνδέεται με καλύτερη διάθεση εκείνη τη στιγμή και με κούραση αργότερα, χωρίς η μία εμπειρία να ακυρώνει την άλλη.

Τι γνωρίζουμε για την κοινωνική κόπωση;

Σε μελέτη καθημερινής καταγραφής του 2020, ερευνητές παρακολούθησαν 74 φοιτητές του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωναν ερωτηματολόγια τέσσερις φορές την ημέρα, επί τέσσερις ημέρες, δίνοντας συνολικά 1.046 αναφορές για τη συμπεριφορά και την κόπωσή τους.

Η πιο εξωστρεφής συμπεριφορά συνδεόταν με μεγαλύτερη αναφερόμενη κόπωση δύο έως τρεις ώρες αργότερα. Την ίδια στιγμή, όμως, η κοινωνική συμπεριφορά μπορούσε να συνδέεται με καλύτερη διάθεση και λιγότερη κούραση.

Η σχέση με τη μεταγενέστερη κόπωση παρέμενε εμφανής και όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη την προηγούμενη κούραση, την κοινωνική συμπεριφορά εκείνη τη στιγμή και χαρακτηριστικά προσωπικότητας. Το εύρημα περιγράφει μια συσχέτιση, όχι μια βέβαιη αιτία για την κούραση κάθε ανθρώπου μετά από κάθε έξοδο.

Μα αφού πέρασα καλά, γιατί νιώθω άδεια;

Η διάθεση στη διάρκεια μιας συνάντησης και η ενέργεια που έχουμε αργότερα είναι διαφορετικά πράγματα. Μπορούμε να χαιρόμαστε τη συζήτηση και, όταν επιστρέψουμε στο σπίτι, να μην έχουμε την ίδια διάθεση για άλλη δραστηριότητα.

Μια δεύτερη μελέτη, το 2025, παρακολούθησε 80 άτομα επί δύο εβδομάδες και κατέγραψε 3.716 αξιολογήσεις της συναισθηματικής τους κατάστασης. Η κοινωνική παρουσία συνδέθηκε με άμεση αύξηση της ενεργητικότητας και μείωση της αποκαρδίωσης, αλλά και με μεταγενέστερη κόπωση. Οι ισχυρότερες χρονικές επιδράσεις αναφέρθηκαν τρεις έως τέσσερις ώρες μετά την αρχική επαφή.

Οι δύο έρευνες δεν μέτρησαν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Στη δεύτερη, οι καταμετρήσεις συσκευών Bluetooth χρησιμοποιήθηκαν ως ένδειξη παρουσίας άλλων ανθρώπων, όχι ως άμεση μέτρηση του αν οι συμμετέχοντες μιλούσαν ή περνούσαν καλά.

Φταίει η προσπάθεια να ταιριάξουμε στην παρέα;

Η συζήτηση σε μια παρέα απαιτεί προσοχή, ενώ μπορεί να μας απασχολεί και η εντύπωση που αφήνουμε. Οι ερευνητές της πρώτης μελέτης προτείνουν ότι η διαχείριση αυτής της εντύπωσης και οι απαιτήσεις της βραχυπρόθεσμης μνήμης είναι πιθανές εξηγήσεις για την κούραση, ιδιαίτερα σε ομαδικές περιστάσεις.

Δεν απέδειξαν, ωστόσο, άμεσα ότι αυτός είναι ο μηχανισμός που την προκαλεί. Ούτε μπορούμε να γνωρίζουμε από μια κουραστική βραδιά ποιος ακριβώς παράγοντας έπαιξε ρόλο.

Έχει σημασία και το πλαίσιο. Σε άλλη έρευνα για την καθημερινή ευεξία, οι συμμετέχοντες ανέφεραν κατά μέσο όρο θετικότερα συναισθήματα με φίλους, συντρόφους και παιδιά. Οι διαφορές μεταξύ των παρεών περιορίζονταν όμως όταν λαμβάνονταν υπόψη οι δραστηριότητες που έκαναν μαζί. Η εμπειρία δεν εξαρτάται μόνο από το ποιον συναντάμε, αλλά και από το τι κάνουμε μαζί.

Μήπως σημαίνει ότι είμαι εσωστρεφής;

Όχι απαραίτητα. Μια στιγμή κοινωνικότητας δεν είναι το ίδιο με ένα σταθερό χαρακτηριστικό προσωπικότητας και μια κουραστική έξοδος δεν αποτελεί διάγνωση.

Στη μελέτη του 2020, η στιγμιαία εξωστρεφής συμπεριφορά μετρήθηκε με ένα ερώτημα για το πόσο κοινωνικοί ήταν οι συμμετέχοντες. Η μέτρηση αυτή δεν καλύπτει κατ’ ανάγκη κάθε διάσταση της εξωστρέφειας.

Υπάρχει και ένα ακόμη όριο: το δείγμα αποτελούνταν από φοιτητές, ανάμεσά τους 58 γυναίκες και 16 άνδρες. Οι ίδιοι οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι χρειάζεται προσοχή πριν γενικεύσουμε τα αποτελέσματα σε όλους.

Αντί λοιπόν να αναζητήσεις μια ταμπέλα, μπορείς να παρατηρήσεις τη δική σου εμπειρία σε περισσότερες από μία περιστάσεις. Η χαρά που ένιωσες με τους ανθρώπους σου παραμένει πραγματική, ακόμη κι αν αργότερα κουράστηκες.

Τι μπορεί να βοηθήσει και πότε χρειάζεται γιατρός;

Για μερικές εξόδους, κράτησε μια σύντομη σημείωση: πόσο κράτησαν, πόσα άτομα ήταν εκεί, πόσο θορυβώδης ήταν ο χώρος και πώς ένιωθες αμέσως μετά και λίγες ώρες αργότερα. Έτσι μπορείς να ξεχωρίσεις τη διάθεση της στιγμής από την κούραση που ίσως ακολουθήσει.

Αν βλέπεις ότι οι συνεχόμενες υποχρεώσεις σε επιβαρύνουν, δοκίμασε να αφήσεις κενά ανάμεσα στις εξόδους και παρατήρησε αν σε βοηθούν. Είναι μια προσωπική δοκιμή, όχι θεραπεία που έχει αποδειχθεί από τις συγκεκριμένες μελέτες.

Η κόπωση, ως έλλειψη ενέργειας ή κινήτρου, διαφέρει από την υπνηλία, δηλαδή την ανάγκη για ύπνο. Μπορεί να σχετίζεται με έλλειψη ύπνου ή στρες, αλλά και με άλλες αιτίες, όπως αναιμία, διαταραχές του θυρεοειδούς ή ορισμένα φάρμακα.

Αν επιμένει, επηρεάζει την καθημερινότητά σου ή δεν υποχωρεί με επαρκή ύπνο, καλή διατροφή και μείωση του στρες, μίλησε με γιατρό. Το ίδιο ισχύει αν είναι ανεξήγητη και συνοδεύεται, για παράδειγμα, από πυρετό, ακούσια απώλεια βάρους ή συχνούς ιδρώτες.

Μια όμορφη έξοδος και η ανάγκη για ξεκούραση μπορούν να ανήκουν στην ίδια ιστορία.

Το άρθρο Κοινωνική κόπωση: Γιατί κουράζεσαι μετά από μια έξοδο που απόλαυσες; εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.