Ταμείο Ανάκαμψης: Το τελικό αίτημα πληρωμής του Σεπτεμβρίου και ο κίνδυνος περικοπών
Σε λιγότερο από έναν μήνα κρίνεται η τελική πληρωμή ύψους περίπου 6,8 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης προς την Ελλάδα, καθώς όσα ορόσημα και στόχοι δεν θα έχουν επιτευχθεί έως τις 31 Αυγούστου κινδυνεύουν πλέον να οδηγήσουν απευθείας σε περικοπή ευρωπαϊκών πόρων.
Η πληρωμή από το Ταμείο Ανάκαμψης θα ζητηθεί τον Σεπτέμβριο και αφορά το ένατο αίτημα για τις επιχορηγήσεις και το όγδοο για τα δάνεια. Σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση, οι δύο δόσεις ανέρχονται συνολικά σε 6,775 δισ. ευρώ, δηλαδή 4,426 δισ. ευρώ από επιχορηγήσεις και 2,349 δισ. ευρώ από το δανειακό σκέλος.
Προϋπόθεση για την καταβολή ολόκληρου του ποσού είναι να κλείσουν 121 ορόσημα και στόχοι. Από αυτά, τα 115 συνδέονται με τις επιχορηγήσεις και τα έξι με τα δάνεια, όπως προβλέπει η νέα κατανομή που περιλαμβάνεται στην πρόταση αναθεώρησης του ελληνικού σχεδίου.
Πριν από την τελική πληρωμή εκκρεμεί η αξιολόγηση του αιτήματος που υπέβαλε η Ελλάδα στις 26 Μαΐου, ύψους 1,63 δισ. ευρώ και συνδεδεμένου με 34 ορόσημα και στόχους. Τότε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανέφερε ότι είχαν ολοκληρωθεί 112 από τα 130 μεταρρυθμιστικά ορόσημα. Τα υπόλοιπα 18 αφορούσαν μόνο τις μεταρρυθμίσεις και όχι το σύνολο των επενδυτικών στόχων που μεταφέρθηκαν στην τελική δόση. Ελλάδα 2.0 – Αίτημα πληρωμής Μαΐου
Μετά τις 31 Αυγούστου δεν υπάρχει χρόνος διόρθωσης
Η διαφορά της τελικής πληρωμής από όλες τις προηγούμενες βρίσκεται στη μεταχείριση των οροσήμων που δεν θα έχουν ολοκληρωθεί εγκαίρως.
Μέχρι σήμερα, όταν η Κομισιόν έκρινε ότι ένα ορόσημο δεν είχε εκπληρωθεί ικανοποιητικά, μπορούσε να αναστείλει το αντίστοιχο τμήμα της πληρωμής και να δώσει στο κράτος-μέλος περιθώριο έξι μηνών για διορθώσεις. Στο τέλος του προγράμματος αυτή η δυνατότητα παύει να υφίσταται.
Οι οδηγίες κλεισίματος του Ταμείου ορίζουν ότι καμία ενέργεια που θα πραγματοποιηθεί μετά τις 31 Αυγούστου δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση. Εάν ένα ορόσημο κριθεί ανεπαρκές, η Κομισιόν δεν θα ενεργοποιήσει νέα εξάμηνη αναστολή, αλλά διαδικασία αναλογικής μείωσης της επιχορήγησης ή του δανείου.
Η Ελλάδα θα έχει δύο μήνες για να υποβάλει παρατηρήσεις και πρόσθετα στοιχεία. Δεν θα μπορεί, όμως, να ολοκληρώσει εκ των υστέρων το ορόσημο. Τα στοιχεία θα πρέπει να αποδεικνύουν ότι η απαιτούμενη ενέργεια είχε ήδη γίνει μέχρι το τέλος Αυγούστου.
Οι καθυστερήσεις που οδήγησαν στην αναθεώρηση
Ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός εφόσον η Ελλάδα ζήτησε να τροποποιηθούν 111 μέτρα του σχεδίου, αναγνωρίζοντας ότι μέρος του αρχικού προγραμματισμού δεν μπορούσε πλέον να υλοποιηθεί εξαιτίας αντικειμενικών συνθηκών.
Η πρόταση που ενέκρινε η Κομισιόν στις 23 Ιουλίου καταγράφει καθυστερήσεις σε διαγωνισμούς για υποδομές υγείας, έργα του GRNET, την ψηφιοποίηση των φορολογικών ελέγχων, τα καταστήματα της ΔΥΠΑ και δράσεις τουριστικής ανάπτυξης.
Καταγράφει επίσης χαμηλότερη ζήτηση σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και έξυπνης μεταποίησης, καθώς και τεχνικές δυσκολίες σε έργα όπως ο ΒΟΑΚ, το Τατόι, η οδική ασφάλεια, τα μέσα δασοπυρόσβεσης, ο ψηφιακός μετασχηματισμός των σιδηροδρόμων, τα περιφερειακά λιμάνια και οι ψηφιακές δράσεις για επιχειρήσεις και εκπαίδευση.
Το έργο του Προαστιακού Δυτικής Αττικής αφαιρέθηκε, ενώ σε άλλα έργα περιορίστηκε το φυσικό αντικείμενο ή αντικαταστάθηκαν τα αρχικά παραδοτέα. Οι αλλαγές αυτές δεν σημαίνουν ότι τα συγκεκριμένα ορόσημα θεωρούνται σήμερα χαμένα. Αντίθετα, έγιναν για να μειωθεί ο κίνδυνος να μεταφερθούν στην τελική πληρωμή στόχοι που ήταν πλέον αδύνατον να επιτευχθούν.
Η έμμεση «παράταση» των έργων
Η 31η Αυγούστου δεν αποτελεί, ωστόσο, το τέλος κάθε εργασίας ή δαπάνης που συνδέεται με το ΤΑΑ. Απόφαση του Απριλίου επιτρέπει στο φυσικό αντικείμενο των έργων να ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, διατηρώντας την 31η Αυγούστου ως αμετακίνητη προθεσμία για τα ορόσημα και τους στόχους.
Ήδη, τουλάχιστον 11 έργα του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης έχουν λάβει προθεσμία ολοκλήρωσης έως τις 31 Οκτωβρίου. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο ψηφιακός μετασχηματισμός επιχειρήσεων, το Gigabit Voucher, η ψηφιοποίηση αρχείων της Δικαιοσύνης και του δημόσιου συστήματος υγείας και το νέο σύστημα ηλεκτρονικών δημοσίων συμβάσεων. Τα έγγραφα που αποδεικνύουν την επίτευξη των αντίστοιχων οροσήμων πρέπει, πάντως, να έχουν εκδοθεί μέχρι τις 31 Αυγούστου.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η χρονική απόσταση ανάμεσα στην τυπική εκπλήρωση των οροσήμων και στην πραγματική διοχέτευση των πόρων για τρεις παρεμβάσεις συνολικού ύψους 2,689 δισ. ευρώ. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, η προθεσμία της 31ης Αυγούστου αφορά κυρίως τη δέσμευση ή τη μεταφορά των χρημάτων και όχι την ολοκλήρωση της τελικής δαπάνης.
Από το ποσό αυτό, 1,989 δισ. ευρώ προβλέπεται να μεταφερθούν στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, ώστε να διοχετευθούν σταδιακά στην αγορά μέσω νέων χρηματοδοτικών εργαλείων. Για την εκπλήρωση του οροσήμου του ΤΑΑ απαιτούνται η υιοθέτηση της επενδυτικής πολιτικής, η μεταφορά του κεφαλαίου και η πιστοποίηση των σχετικών ενεργειών, χωρίς να προϋποτίθεται ότι έως τότε θα έχει χορηγηθεί το σύνολο των χρημάτων στους τελικούς δικαιούχους.
Αντίστοιχα, 350 εκατ. ευρώ προορίζονται για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος και το πρόγραμμα Hellas–Space 2.0, ενώ ακόμη 350 εκατ. ευρώ αφορούν τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Κοινή Επιχείρηση EuroHPC για το AI Gigafactory. Για να εκπληρωθούν τα σχετικά ορόσημα απαιτούνται η υπογραφή των συμφωνιών και η μεταφορά των προβλεπόμενων συνεισφορών, παρότι η υλοποίηση και η λειτουργία των έργων θα συνεχιστούν και μετά το τυπικό τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η Ελλάδα πρέπει να υποβάλει το σύνολο του τελικού φακέλου, μαζί με τα αποδεικτικά στοιχεία και τις δηλώσεις διαχείρισης, έως τις 30 Σεπτεμβρίου. Η Κομισιόν σχεδιάζει να ολοκληρώσει την προκαταρκτική αξιολόγηση έως τις 20 Νοεμβρίου, να εκδώσει τις αποφάσεις πληρωμής έως τις 18 Δεκεμβρίου και να πραγματοποιήσει τις τελευταίες εκταμιεύσεις μέχρι το τέλος του έτους.
To άρθρο Ταμείο Ανάκαμψης: Το τελικό αίτημα πληρωμής του Σεπτεμβρίου και ο κίνδυνος περικοπών δημοσιεύτηκε στο NewsIT .
