Τρία χρόνια μετά τον Daniel δύο θεσσαλικά χωριά αναζητούν ξανά τη ζωή τους
Τρία χρόνια μετά τον Daniel, δύο από τα χωριά που έγιναν σύμβολα της καταστροφής στον θεσσαλικό κάμπο προσπαθούν ακόμη να βρουν τον δρόμο της επόμενης ημέρας. Η Μεταμόρφωση και ο Βλοχός του Δήμου Παλαμά βρέθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2023 κάτω από τα νερά, έχασαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού τους και για μήνες χαρακτηρίζονταν «χωριά-φαντάσματα».
Σήμερα, όμως, ακολουθούν δύο διαφορετικές διαδρομές.
Η Μεταμόρφωση οδεύει πλέον προς μετεγκατάσταση σε ασφαλέστερο σημείο κοντά στον Παλαμά, ενώ στον Βλοχό η συζήτηση για μεταφορά του οικισμού έχει ουσιαστικά παγώσει, με σημαντικό μέρος των κατοίκων να έχει επιστρέψει και να προσπαθεί να ξαναστήσει τη ζωή του στον ίδιο τόπο.
Κοινός παρονομαστής παραμένει ο φόβος. Τρία χρόνια μετά, μια δυνατή βροχή εξακολουθεί να ξυπνά τις μνήμες του Σεπτεμβρίου του 2023.
14 εκατ. ευρώ για τη νέα Μεταμόρφωση
Για τη Μεταμόρφωση υπάρχει πλέον συγκεκριμένος σχεδιασμός. Η Δημοτική Επιτροπή Παλαμά ενέκρινε ομόφωνα τη μετεγκατάσταση, κρίνοντας ότι η αποκατάσταση του χωριού στην υφιστάμενη θέση δεν αποτελεί επαρκώς ασφαλή και βιώσιμη λύση.
Ο νέος οικισμός προβλέπεται να δημιουργηθεί νοτιοδυτικά του Παλαμά, σε έκταση 193,25 στρεμμάτων, ενώ ο συνολικός προϋπολογισμός για τις υποδομές ανέρχεται σε περίπου 14 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για ένα από τα πλέον ιδιαίτερα εγχειρήματα ανοικοδόμησης μετά τον Daniel: στην πράξη σχεδιάζεται ένα καινούργιο θεσσαλικό χωριό από την αρχή, με νέες υποδομές ύδρευσης, αποχέτευσης, οδοποιίας και περίπου 170 σύγχρονες κατοικίες.
Οι τελευταίες εξελίξεις, ωστόσο, δείχνουν ότι ο δρόμος μέχρι να χτιστεί η νέα Μεταμόρφωση παραμένει μακρύς.
Ο Δήμος Παλαμά ετοιμάζει το τεχνικό δελτίο για το σύνολο των έργων υποδομής, το οποίο αναμένεται να υποβληθεί έως τον Οκτώβριο. Θα πρέπει στη συνέχεια να εγκριθεί η ένταξη των έργων και να ακολουθήσουν η δημοπράτηση και η υπογραφή των συμβάσεων.
Με βάση τον σημερινό σχεδιασμό, απαιτείται περίπου ένα εξάμηνο μόνο για την ένταξη και τις απαραίτητες διαδικασίες, ενώ εφόσον δεν υπάρξουν εμπλοκές εκτιμάται ότι τα έργα θα μπορούσαν να ξεκινήσουν σε περίπου έναν χρόνο.
Για τους κατοίκους που περίμεναν από το 2023, αυτό σημαίνει ότι η επιστροφή σε μια νέα, ασφαλέστερη Μεταμόρφωση απέχει ακόμη αρκετά.
Το παλιό χωριό δεν θα χαθεί
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και το τι προβλέπεται να συμβεί με τη σημερινή Μεταμόρφωση.
Ο σχεδιασμός που έχει παρουσιαστεί προβλέπει τη διατήρηση των υφιστάμενων κατοικιών, καθώς οι κάτοικοι δεν θέλουν να αποκοπούν από τις καλλιέργειες και τις αγροτικές δραστηριότητές τους. Τα παλιά σπίτια θα μπορούν έτσι να παραμείνουν ως βοηθητικές αγροικίες, ενώ η μόνιμη κατοικία θα μεταφερθεί στον νέο, ασφαλέστερο οικισμό.
Η λύση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για ένα χωριό του οποίου η οικονομική και κοινωνική ζωή είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη γη.
Βλοχός: Από τη μετεγκατάσταση στην επιστροφή
Διαφορετική είναι η εικόνα στον Βλοχό.
Μετά τον Daniel είχε ανοίξει έντονα η συζήτηση για μετεγκατάσταση και περίπου το 60% των κατοίκων είχε ταχθεί υπέρ της λύσης αυτής. Είχε εξεταστεί ακόμη και το ενδεχόμενο μερικής μεταφοράς, ώστε να φύγουν μόνο όσοι το επιθυμούσαν.
Τελικά, όμως, δεν υπήρξε απόφαση της Πολιτείας και η συζήτηση σταδιακά ατόνησε.
Τον περασμένο Μάιο η εικόνα που μετέφερε η Κοινότητα ήταν διαφορετική: περίπου το 60%-70% των κατοίκων είχε επιστρέψει, επισκευάζοντας ή ανακαινίζοντας τα σπίτια του, ενώ είχαν επανέλθει σε λειτουργία οι βασικές υποδομές και τα δίκτυα κοινής ωφέλειας.
Η επιστροφή, πάντως, δεν αναιρεί το μέγεθος της καταστροφής. Ο Βλοχός είχε περισσότερους από 400 κατοίκους πριν από τον Daniel και για μεγάλο διάστημα μετά την πλημμύρα έμοιαζε με εγκαταλελειμμένο οικισμό.
Τα νερά είχαν παραμείνει μέσα στο χωριό για εβδομάδες, καταστρέφοντας σπίτια, οικοσκευές και υποδομές.
Οι «κλιματικοί πρόσφυγες» της Θεσσαλίας
Η μεγαλύτερη πληγή ίσως είναι αυτή που δεν αποτυπώνεται εύκολα στα έργα και στους προϋπολογισμούς.
Εκατοντάδες άνθρωποι εγκατέλειψαν μετά τον Daniel τη Μεταμόρφωση και τον Βλοχό. Άλλοι εγκαταστάθηκαν στον Παλαμά, άλλοι στην Καρδίτσα, στα Τρίκαλα ή σε μεγαλύτερες πόλεις και αρκετοί δεν επέστρεψαν ποτέ.
Στη Μεταμόρφωση, από περίπου 220 κατοίκους πριν από την καταστροφή, σήμερα υπολογίζεται ότι έχουν απομείνει μόλις 70-80. Στον Βλοχό η επιστροφή είναι μεγαλύτερη, αλλά και εκεί ένα τμήμα του παλιού πληθυσμού έχει πλέον δημιουργήσει τη ζωή του αλλού.
Είναι οι άνθρωποι που μετά τον Daniel περιγράφηκαν ως οι πρώτοι «κλιματικοί πρόσφυγες» στο εσωτερικό της χώρας: δεν πέρασαν σύνορα, αλλά αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους επειδή το περιβάλλον στο οποίο ζούσαν έπαψε, έστω προσωρινά, να θεωρείται ασφαλές.
Τρία χρόνια μετά, ο φόβος της επόμενης βροχής
Κι αν η καθημερινότητα επιστρέφει σταδιακά, η αίσθηση ασφάλειας δεν έχει επιστρέψει με την ίδια ταχύτητα.
Στη Μεταμόρφωση, η ίδια η επιτροπή που εξέτασε την κατάσταση του χωριού κατέληξε ότι η χαμηλή υψομετρική θέση και η έκθεσή του σε πλημμυρικά πεδία διατηρούν υψηλή την τρωτότητα απέναντι σε ένα νέο ακραίο φαινόμενο.
Στον Βλοχό, παρά τις παρεμβάσεις και την αποκατάσταση των υποδομών, παραμένει στη μνήμη των κατοίκων η εικόνα ενός χωριού που έμεινε για ημέρες βυθισμένο στα νερά.
Τα μεγάλα αντιπλημμυρικά έργα που σχεδιάζονται για τη Θεσσαλία, μεταξύ των οποίων και το φράγμα του Ενιπέα, θεωρούνται κρίσιμα για τη θωράκιση της περιοχής. Όμως η πλήρης αντιπλημμυρική προστασία του κάμπου αποτελεί έργο πολλών ετών.
Και κάπως έτσι, τρία χρόνια μετά τον Daniel, η Μεταμόρφωση περιμένει να χτιστεί από την αρχή και ο Βλοχός προσπαθεί να ξαναζωντανέψει στην ίδια θέση.
Δύο διαφορετικές επιλογές, με μία κοινή αγωνία: η επόμενη μεγάλη βροχή να μη μετατρέψει ξανά τη ζωή τους σε αγώνα φυγής.
Γιώργος Δεληχάς, kosmoslarissa.gr
Το άρθρο Τρία χρόνια μετά τον Daniel δύο θεσσαλικά χωριά αναζητούν ξανά τη ζωή τους εμφανίστηκε πρώτα στο trikalaenimerosi.gr.
